Velsign meg Gud.

 Dei mørknar morgonane, men enno kan vi sjå himmelen fargast raudgul i aust, slik Jan Inge Sørebø skriv i salmen sin. at Gud "gyller himlens tak i gullsinober.."
Me her i vest veit at det er vestanfrå det skiftande været kjem. Frå Atlanterhavet med  si væte og sine stormar.
Været frå aust er gjerne av eit anna slag, det som kjem frå flatlandet og steppene der.
Så når austhimmelen vert farga i gullsinober om morgonane, så er det fordi der er opne rom mellom skyene i aust så sola får kome til for å farge morgonskyene her vest om fjella. Og dei mørke skyene her kan tyde på at det er væte i kjømda. Kanskje.
Er det kveldshimmelen som vert farga, så er det klårvær vest i havet, og då kan vi vente godvær neste dag. Kanskje.


Då vi vandrarane var på tur ved havranda i vest, på øyane vest om Skotland kjøpte eg med meg eit eksemplar av Carmina Gadelica heim att. Alexander Carmichel si samling av bøner, songar og poesi som levde mellom folket der. Og der finn eg at kjenslene vi kan kjenne på, vi som bur her på kysten av det store havet. Prisgitt det havet har å by oss.
Også når himmlen i aust vert farga i gullsinober om morgonane.

Å Gud, velsign meg,

kvar ting mine auge ser;

Å Gud, velsign meg,

kvar lyd mine øyre høyrer;

Å Gud, velsign meg,

kvar lukt mi nase kjenner,

Å Gud, velsign meg;

kvar smak som kjem til mine lepper,

kvar tone i min song,

kvar stråle som viser meg veg,

kvar ting eg syslar med,

kvar ting som prøver å lokka meg,

Høyr meg,

Du Ande som søkjer mi levande sjel,

Du treeinge som søkjer mitt hjarte. 

Kom, vener --

Eg kom over tre vers av skalden frå Herøy, Bjarne Rabben.

Eg tykkjer dei høver no når vi snart går inn i fastetida.

Kom, vener, når det lid

til heilag påsketid

og lat oss minnast dagen

då frelsaren i hagen

heldt ut den harde strid.

Kom, vener, lat oss gå

til Golgata og sjå

vår frelsars kross og kvide

som han for oss fekk lide,

så me skal himlen nå.

Kom, vener, til den stad

der Jesus sterk og glad

ifrå si grav i hagen

stod opp att påskedagen.

Syng høgt halleluja!

Kvinnene si trusvedkjenning.

Om eit par dagar er mai forbi. 17,mai, grunnlovdagen med si glade feiring er over, Helgetorsdagen kom og for. Likeeins pinsehelga. Kjølege dagar har det vore, men og varme og solrike dagar. Og for familien sine studentar er det opplesingstid og eksamenstid.
Soknepreststillingane i Hjørundfjord og Ørsta prestegjeld har vore lyst ledige, og søkjarar melde seg. Og no er det tilsett ein mann i Hjørundfjord, og ei kvinne i Ørsta. Det er spanande med eit skifte, og særleg at det vart ei kvinne når vår godt likte sokneprest i 27 år, fann tida mogen for å ta ut pensjon.
Og i Frikyrkja i bygda er der og tilsett ei kvinne. Begge to skal ta til på om lag same tid til hausten.
Det vert spanande å møte dei, og å høyre dei i lyd og lag.
Soknepresten vår har i det siste nytta den nikenske truvedkjenninga i gudstenestesamanhang.  Ei rik trusvedkjenning som det er ei glede å ta del i.
Men her ein dag kom eg over ei truvedkjenning i ei litt anna form på verdsveven. Det var den danske pilegrimspresten Elisabeth Lidell som brukte den i eit lite stykke.
Ho kalla det Kvindens trosbekendelse.
I samband med at bygda får to kvinner som kyrkjelydsleiar, så kan den kanskje høve. Her er den:

Kvindens trosbekendelse

Jeg tror på Gud,
som skabte kvinde og mand
i Guds billede;
som skabte verden
og gav begge køn
omsorg for jorden.

Jeg tror på Jesus,
barn af Gud,
udvalgt af Gud,
født af kvinden Maria,
som lyttede til kvinder og holdt af dem,
som boede i deres hjem,
som diskuterede Gudsriget med dem,
som blev fulgt og understøttet
af kvindelige disciple.

Jeg tror på Jesus,
som diskuterede teologi med en kvinde
ved en brønd
og først betroede sig til hende
om sin Messias-gerning,
som motiverede hende til at gå og fortælle
den store nyhed i byen.

Jeg tror på Jesus, som lod sig salve
af en kvinde i Simons hus,
som irettesatte de mandlige gæster, der hånede hende.
Jeg tror på Jesus,
som sagde, at denne kvinde skal mindes
for, hvad hun gjorde –
tjeneste for Jesus.

Jeg tror på Jesus, der helbredte
en kvinde på sabbatten
og gjorde hende lige,
fordi hun var
et menneske.

Jeg tror på Jesus,
der talte om Gud,
som en kvinde, der søger efter den tabte mønt,
som en kvinde, der fejede
og søgte det tabte.

Jeg tror på Jesus,
der tænkte på graviditet og fødsel
med ærbødighed,
ikke som straf – men
som en forvandlende begivenhed,
en metafor for nyskabelse
født på ny
fra smerte til glæde.

Jeg tror på Jesus,
der talte om sig selv,
som en moderhøne,
der ville samle sine kyllinger
under sine vinger.

Jeg tror på Jesus, der viste sig
først for Maria Magdalene,
som sendte hende med det bristefærdige
budskab:
GÅ OG SIG!

Jeg tror på Frelserens helhed,
i hvem der hverken er
jøde eller græker,
slave eller fri,
mand eller kvinde,
for vi er alle ét
i frelsen.

Jeg tror på Helligånden,
hun, som svæver over skabelsens vande
og over jorden.

Jeg tror på Helligånden,
Guds kvindelige Ånd,
der skabte os
og fødte os
og dækker os
som en høne
med sine vinger.

Skapinga. Mennesket

Eg ligg på sofaen ei sein kveldsstund.
Framfor meg lyser TV-skjermen.
Det er ein av desse populær-vitskaplege kanalane som er der med eit program om korleis jorda vart til.
Eg høyrer ein fortel om eit kvitt hol der ute.
(Det var nytt. Svarte hol har eg høyrt om før, men kvite hol er nytt for meg.)
Dei kvite hola støyter materien ut. Dei dreg den ikkje til seg som dei umettelige svarte hola.

Det er i desse kvite hola at alt startar, fortel stemma. Der har jorda, månen og planetane sitt opphav.
Ut frå desse kvite hola kom det ein meteorsverm inn mot den unge jorda. Og desse meteorane bar med seg spirane til livet.
Dei sette igong utviklinga av livet på jorda, slik evolusjonslæra har terpa på det i fleire generasjonar alt.

Eg ligg på sofaen og kjenner tvilen reise seg i meg.
Kan dei bevise dette, eller - er det reinspika tøv. Ein ny ide, spunne i hop i hjerna på ein eller annan forskar?

Job tvilte og på Gud og Guds makt, men ut av stormen høyrer han Gud sei:
"Kven er det som gjer mi rådgerd uklår med uklåre ord?
Spenn beltet om livet som ein mann! Så vil eg spørje deg, og du skal svare meg.
Kvar var du då eg grunnla jorda? Sei fram om du har skjøn."

Den andre dag. Glasmåleri frå St.Maria-kyrkja i Kjøpenhavn.

Ein ny kveld, og eit anna program fangar meg.
Nye bilete rullar over skjermen.
Denne gongen er det oss det gjeld.
Homo sapiens sapiens. Det oppreiste mennesket. Oss.
Vi er som menneske mellom 70-100.000 år gamle. Det har dei klart å bevise gjennom beinrestar.
Starten skjedde på sydspissen av Afrika.
Der levde nokre få individ av arta Homo sapiens.
Ein liten rest som hadde overlevd tørke og hungersnaud.
Og der, kva overlevde dei på?
På sjømat, Skjel, fisk, krabbar m.m. Og denne sjømaten, rik på omega 3 og 6, gjorde at hjerna deira byrja å vekse i storleik. Og ved det vart vi til.

Igjen undrast eg:
Kvifor har ikkje då dei menneske som i årtusen nesten berre har ete sjømat, ikkje vorte menneskerasen sin høgste og mest utvikla klasse?
Eller er det noko med teorien som går i tullball?
Er det igjen berre ein teori som dukka opp i ei forskarhjerne, men som det ikkje er råd å bevise?

Og dersom utviklingslæra stemmer, at vi stammer frå apene. Kvifor er det då framleis aper til?
Og kvifor lever det arter av liv i djupet, som ikkje har gått oppover evolusjonsstigen, men har stagnert på eit så tidleg utviklingstrinn?
Kanskje skapingssoga er like sann i sine grunndrag, som desse teoriane som ikkje kan bevisast?

Den sjette dag.

Der skulle vel aldri vere ein skapingsvilje bak det heile?
Ein Gud som; Eg vil - og så var det til?
Ein Gud som sa: "Lat oss skape mennesket i vårt bilete. I vår likning."
Så skapte Gud mennesket i sitt bilete. I Guds bilete skapte han dei. Til mann og kvinne skapte han dei.

Det er in å uttrykkje tvil på Gud og Guds eksistens, i vår tid.
Men er det mogeleg å uttrykkje tvil om sanninga i nokre av vår tids "vitskaplege" teoriar?

Skapinga: Menneska

Eg er åleine nokre timar.
Mi kjære har reist frå meg for å selje brukte ting på bruktbutikken i Volda.
I grunnen har eg berre godt av å vere åleine. Det får meg til å kjenne at eg saknar henne. Om det berre er for nokre få timar.

Det minner meg om noko Wilfrid Stinissen skriv i ”Sant menneske”.
”Mannen klare seg ikke alene. Han finner det vanskeligere enn kvinnen å klare seg alene. Han trenger en partner. Det er på grunn av mannens utilstrekkelighet at Gud skaper kvinnen.”(Ta den, kjære medmenn.)
Og det seier WS som er kamelittmunk, og har levd i eit mannssamfunn heile sitt vaksne liv?
I det klosteret er det vel ikkje mange kvinner?
Men nett no kjenner eg på at der er ei kjerne av sanning i det han skriv.

For som det står i skapingssoga.
Adam gjekk rundt og gav alle skapningane namn, og det var alltid to av dei. Men sjølv var han einsam.
Og Gud såg mannen si einsemd, og sa: ”Det er ikkje godt for mannen å vere åleine. Eg vil gi han ei hjelp som høver for han.” Og hjelpa vart kvinna.
Og når mannen møter kvinna, så jublar han:” Dette er kjøt av mitt kjøt, og bein av mitt bein. Ho skal kallast kvinne for ho er teken av ein mann.
Her er eit ordspel som vert borte i omsettinga frå hebraisk. ish=mann, ishá=kvinne. Eit ordspel som fortel meg at dei to er likeverdige, om dei er ein han og ei ho.


Dette vakre biletet har eg lånteke frå ei anna side.
Slik ser eg for meg dei to, hand i hand, i Edens hage.

Eg har vel (veit vel) ingen annan grunn å legge skulda på enn syndefallet, for at mannen alt for ofte seier seg å vere den første, største og viktigast, i høve til kvinna.
Men eg er heilt overbevist om det var ikkje tenkt slik frå starten.
Tvert om trur eg at Gud tenkte likeverd, hjelp og støtte mellom dei to.
For å sitere litt meir av karmelittbroren:
”Både for være og forstå seg selv, må man vere to. Mennesket trenger et speil for å se seg selv og vite hvem man er. Man oppdager først seg selv når man kan speile seg i et annet menneskes kjærlighetsfylte øyne.”

Det står skrive at Gud brukte eit av mannen sine ribbein for å skape kvinna. Til det skriv WS:
”Ribbenet sier noe mer om forholdet mellom mann og kvinne. Ribbenet ligger nærmest hjertet. Hjertet kunne ikkje Gud ta, for da ville mannen bli hjerteløs. At Gud nettopp tar et ribben, og ikke en fot eller hodet, viser at det råder likestilling mellom mann og kvinne. Ingen er større eller mindre enn den andre. Dessuten betegner det hebriske ordet ikke bare ribben, men også, og framfor alt, side. Mann og kvinne går side ved side. De er fullt ut jevnbyrdige.”

Den sjuande dag. Del av glasmåleri over skapingsdagane. Frå Skt.Mariæ kirke i København.

Når eg les skapingssoga, og Wilfred Stinissen sine ord til skapinga av dei to første menneska, så høyrer eg gjenklangen av Johannes sine ord:
” Mine kjære, elsk kvarandre. For kjærleiken er frå Gud, og den som elskar er fødd av Gud.
Gud er kjærleik, og den som vert verande i kjærleiken, vert verande i Gud, og Gud i han.”

Skapinga. Gud.

I bibelgruppa eg er med i, dukka ein gong spørsmålet om skapinga opp.
Kva trur vi om forteljinga i 1.Mosebok om korleis Gud skapte verda og alt som høyrer med?
Tek vi den bokstaveleg, eller ser vi på den berre som ei legende?


Vi har i vår tid ei gruppe som står på ei bokstaveleg forståing av skapingssoga.
Så har vi ei anna gruppe som kallar seg kreasjonistar, som prøver å knyte trådar mellom skapingssoga og naturvitskapen.
Og så har vi ei tredje gruppe som legg grunnlaget i det naturvitskapen fortel, og seier at skapingssoga er gamle myter uten grunnlag i den verkelege verda. Desse siste ser heilt bort frå at skapinga har ei kjelde utanfor Big Bang, og hevdar at alt liv har si årsak i tilfeldigheiter.

Eg skal ikkje ta med noko av den etterfylgjande praten, men den førde til at eg på nytt måtte tenke igjennom kvar min ståstad er i spørsmålet om skapingssoga.

Eg klarer ikkje å sjå bort frå kva naturvitskapen fortel om jorda og utviklinga av livet på den.
Men eg finn ikkje at dette kolliderar med mi tru på at bak det heile ligg der ein skapingsvilje.
Ein kan kalle det ei kraft, ein person eller ein Gud.
Person synest eg er eit vanskeleg ord i denne samanhangen, for då tenkjer eg så lett i retning av eit menneske. For denne krafta, denne guden, er langt utanfor mi forstillingsevne.
Men om skapingssoga er ei forteljing som har vorte overlevert gjennom generasjonane, så finn eg likevel ikkje at den kolliderar med naturvitskapen sine forteljingar på ein slik måte at den kan avvisast som ei rein myte.


I skapingssoga er det for meg to ord som reiser seg som monumentale fjelltoppar over dei andre.
Det første er Gud, og det andre er mennesket.
I musikken er der eit omgrep som er kalla kontrapunkt. To tema som spelar mot kvarandre, og i samklang med kvarandre.
Eg opplever desse to orda; gud og menneske som kontrapunkt til kvarandre, både i skapingssoga spesielt, og i heile Bibelen si lange forteljing frå byrjing til slutt.

Medan naturvitskapen startar med Big Bang, så startar skapingssoga med det som var før BB, med Gud.
Gud er for meg opphavet, den kjelda, den krafta som var der før.
Gud er for meg den som trykte på startknappen og sette det heile i gang.


Skapingssoga fortel om ei tomt rom, eit mørkt rom, eit rom der kaos rår.
Men i dette romet kom Gud (Elohim).Guds Ande (Ruach) var der i mørkret over kaosvatnet.
Elohim og Ruach er ikkje særnamn som Per og Kari, men ord som fortel om ein eigenskap hos den som er bærar av ordet. Derfor fortel orda Gud og Guds Ande om ein eigenskap hos denne krafta, denne Gud som var der før alt. Før Gud sa; ”Det verte lys.” Og det vart lys.

På hebraisk er det ordet Shekinah som fortel om dette lyset frå Gud. Shekinah fortel også om ein eigenskap, og kan omsetjast med Guds herlegdom. Shekinah er eit feminint ord. Det vert tenkt som Guds kvinnelege del. Det vert ofte brukt i samband med eit lys eller ei flamme, ein eld. Shekinah fortel at Gud er tilstades.
Døme er den brennande tornebusken, eldstolpen som gjekk føre folket i øydemarka, Guds nærvær i tabernakel og tempel, og lyset over hyrdingane på Betlehemsmarka.
Det finst også andre ord for dette gudslyset. I Salomos ordtak kap.8 vert det kalla visdomen.
Johannes skriv om dette lyset i opninga av sitt evangelium, og koblar det då til Logos. Ordet. Som han igjen koblar til Gud gjennom Sonen, slik vi som kristne ser Gud som ein treeinig gud.
”I Han var liv, og livet var Lyset for menneska.”

Om skapinga starta med Big Bang , og om det tok millionar av år, og om det var ei gradvis utvikling og endring av livet frå ein sped start og fram til oss menneske. Så er ikkje det så viktig for meg.
For meg er det viktige at Gud var der først, og at Gud var den som sette det i gang, og at Gud er den som har styringa av det heile.
Framleis.

Den første dag i skapinga. Glasmåleri frå St. Maria-kyrkja i Kjøpenhamn. Biletet er henta frå Kristelig dagblad.

Uansett om det vert påpeika feil i fortellinga.
Uansett kva naturvitskapen evnar å forske fram.
Uansett om det ikkje er mogleg å finne Guds fotefar i det skapte, anna gjennom tru, så kan det heller ikkje provast at Gud er fråverande i skapingssoga..
Berre alt dette fantastisk flotte samspelet i det skapte, provar ein skapars vilje, og kan ikkje vere eit tilfeldigheitene sitt meinigslause sjangsespel.

Men eg kjem nok ikkje utanom trua.
Som Ivar Aasen skreiv: Nei, vesle vetet det strekk ikkje til. Ei tru må stydje opp under.

Pinse

Tre dagar attende starta den jødiske vekefesten - Shavuot. Den var fastsett i Thoraen (3 Mosebok 23.15) til å kome 7 veker + 1 dag etter påskefesten.
I morgon det tid for vår pinsefest. Etter gamalt startar den alt kl.18.00 i kveld, når kyrkjeklokkene har ringt høgtida inn.
Pinse kjem av det greske pentacoste, som tyder den femtiande.

Dei skulle falle saman desse to festane, men av ymse grunnar - langt attende i kristendomen si soge - så vart påskefesten - som er utgangspunktet også for pinsa - flytta bort frå den opphavelege jødiske dateringa.
I tillegg brukar vestkyrkje den gregorianske kalendare, medan den ortodokse austkyrkja brukar den julianske kalendare.
Derfor kan det skilje nokre dagar på når den same festen kjem i vestkyrkjene, austkyrkjene eller i den jødisk verda.

Eg har etter som åra har gått, vorte stendig meir oppteken av kva som er skrive i den Hebraiske bibelen, vårt Gamle Testamente, om Guds frelsesplan, og som fekk - eller får - si oppfylling i Jesus Kristus.
Det står at Jesus opna skriftene for sine læresveinar, så dei skulle forstå den djupare meininga med ordet som stod skrive. Og akkurat det synest eg er interessant å dukke ned i. For eg trur at mange skriftstadar, og mange jødisk religiøse skikkar frå Jesus si tid, er profetiar som peikar til Guds frelsesplan, og som kan vere med på å styrkje grunnvollen for mi eiga tru.


Shavuot var opphaveleg ein grødefest etter at året sin kornhaust var ferdig ved at også kveiten var hausta.
Og takka vart framboren i tempelet ved at eit kornband av kveite vart svinga for Herren, og to brød, baka av kveitemjøl med surdeig, vart framborne - men ikkje ofra - for Herrens alter.


Så kom den store katastrofa at tempelet vart øydelagt av romerane i år 70. Utan tempel, inga offerteneste lenger, og Shavuotfesten måtte fyllast med nytt innhald. Og det nye innhaldet som kom var feiringa av at Gud gav dei Lova – Thoraen – gjennom Moses på Sinaifjellet. Femti dagar etter utferda frå Egypt. Ikkje alle av folket som vandra ut var av hebrearætt. Ein stor hop av alle slags folk fylgde med dei, står det skrive.
Då Gud gav dei Lova, skapte han seg og eit utvaldt folk, og gjorde ei pakt med dei.


I Jerusalem denne pinsedagen då Anden kom over dei truande, skapte Gud seg eit nytt folk av både jødar og heidningar, og han gjorde ei pakt med dei som trudde / trur.
Slik vart Guds kyrkje fødd. Samansett av menneske som trur at Jesus er Guds lova Messias, vår frelse. Ei kyrkje der alle er eit i Han.

Jesus var ikkje, og kristentrua er ikkje eit brot med det som var før.
Der er eit framhald, ein kontinuitet mellom den gamle pakta frå Sinai og den nye pakta frå Jerusalem.
Jesus står midt i denne kontinuiteten. Han er oppfyllinga av alt om var lova, og er kjerna i alt som er lova.
På Sinai fekk Moses to tavler av stein, der Gud hadde skrive sine Ord som eit paktsteikn.
Og Anden, Guds Ande, er paktsteiknet, som vart gitt av Gud på pinsedag.
Og dette paktsteiknet har Gud gitt oss som ein Talsmann, som ein Rettleiar og som ein Oppdragar på trusvegen vår gjennom livet.
Guds Ande skriv sine Ord, ikkje på steintavler, men rett inn i våre hjarte, inn i våre liv.
God Pinsehelg.

Ein morgon ved Genesaretsjøen

Genesaretsjøen har vore ein fiskerik sjø, men idag er det ikkje lov å fiske der for nokre år. Det har i mange år vore overfiske, og det, saman med minkande vassmengde i sjøen, har gitt ein kritisk situasjon for fiskemengda. Styresmaktene vonar at tiltaket skal gjer at fisken igjen aukar i mengd.

Det var grekarane, som kom med Aleksander den store si erobring, som starta fiskeriverksemda på sjøen. For dei hadde med seg båtbyggarkunsten. Før hadde det berre vore strandfiske.


Betsaida der fleire av læresveine var ifrå, og Kapernaum der Peter - og Jesus - budde, var av dei store fiskarbyane. Men der var fleira rundt sjøen, og dei selde bearbeidd og kosher fisk til dei jødiske områda som ikkje hadde fisk sjølve, m.a. Judea og Jerusalem.
Der er teikn i evangelia som tyder på at far til Sebedussønene, og Peter, var ein slag fiskebåtreiarar, med mange menn i si teneste som fiskarar. Kanskje hadde dei fleire båtar også?
Og vi ser i evangelia at Johannes var godt kjent i Jerusalem.
Han hadde ikkje noko problem med å kome inn i øvstepresten sitt hus, og han fekk også Peter med seg.
Var han fast leverandør av kosherfisk til presteskapet ved tempelet?

Evangelia fortel om to spesielt eventyrlege fiskefangstar, der Jesus hadde ei hovedrolle.
Den eine vart starten på at Sebedeus-sønene, og brørne Peter og Andreas, forlet båt og garn for å fylgje Jesus som læresveinar.
"Kom og fylg meg, og eg skal gjer dokke til menneskefiskarar:", sa han til dei.

Den andre er evangelieteksta for denne søndagen. Og det er etter at Jesus var krossfest, død, og oppstaden igjen. (Joh.21,1-14)
Den fortellinga markerar starten på det neste steget for læresveinane.
Ut i verda med den gode fortellinga om Han som braut dødens makt, og stod opp frå grava sitt mørke igjen.

Dei hadde fiske heile natta, står det, men utan å få noko.
No er det i solrenninga, og morgondisen ligg over sjøen.
Båten er ikkje så langt utpå, berre omlag tohundre alner.(omtrent 100m)
Då er det ein mann inne på stranda, og han ropar og spør om dei har fått noko.
På deira nektande svar, ber han dei kaste nota på høgre sida av båten så skal dei få fisk.
Dei småler av hans ord. Her har dei streva heile natta utan å få noko, og så er der ein som seier: kast nota på høgre sida, så skal de få fisk.
Men dei kastar nota, og nota vert så full av fisk at dei klarer ikkje å dra den inn.
Då går det lys opp Johannes. "Det er Herren." seier han, og impulsive Peter bind kappa om seg og hoppar i sjøen.
Dei andre kjem etter i båten med nota på slep.
Og då dei kjem i land, ser dei ein glohaug på stranda, og Jesus som byd dei kome og få seg mat.


Det står ei enkel, lita, kyrkje på stranda ved Genesaret-sjøen, nokre kilometer sør for Kapernaum.
Mørk i fargen sidan den er bygd av lavastein, det er berre den lysare mørtelen mellom steinane, som bryt den mørke fargen.
Tradisjonen fortel at det hende her ved denne vesle kyrkja på stranda ved sjøen.


Inne i kyrkja stikk det opp i dagen eit berg. På dette berget lyste det i ein glohaug då læresveinane kom i land med sin eventyrlege fangst, 153 store fiskar.
Og Jesus bad dei kome og få seg mat, brød og fisk.

De trodde at Jesus var borte.
De trodde at Jesus var død.
Da kom han på stranden en morgen
som lyste rød.

Han stod midt i blandt som alltid.
Et bål lyste opp med sin glød.
Han lot dem få fisker i garnet
og gav dem brød.

Efter det är ingenting riktigt sig likt .

Det er laurdag. Ute er sola i ferd med å bryte gjennom det grå. Eg skulle nok ha kledd meg godt og teke ein tur ut, men etter ei runde i sentrumsgatene tidlegare i dag, kjenner eg at det er sårt i bringa når eg pustar. Derfor sit eg her åleine innfor stoveglaset, og let sola sine strålar varme meg innandørs. Mi kjære er på noko ho likar, men som eg ikkje er like glad i; marknad. Denne gongen med skulekorpset som tilskipar.

Men kva skal ein fordrive tida med?
Det vert som så ofte før å slå på datamaskina.
Den kan nyttast til mykje. Både godt og gale.
Også til å misbruke tid.

Nettavisene vart eg fort ferdig med.
Det vart berre ein artikkel i svenske Dagen som fanga interessa.
Eit stykke om den svenske marxisten, redaktøren og samfunnsdebattanten Göran Greider som møtte Kristus på kjøkenet sitt i 2001.
Det er nok ikkje så mange som kan fortelje om eit slikt møte.
Kva gjorde det med den aktive motstandararen av tru å møte Kristus på sitt eige kjøkengolv?

"Han tror inte på Gud, inte på kyrkan och absolut inte på själens återuppståndelse.
Och ändå ....
Tills du en dag såg Jesus här i din egen lägenhet ...?
- Jo, så var det nog ... Där ändrades en hel del ... Efter det är ingenting riktigt sig likt ...
.....
Och ändå ...
Han kallar sig inte ateist. Inte ens agnostiker. Men inte heller kristen, eftersom det knappast anstår en av Karl Marx gamla lärjungar.
- Snarare skulle jag vilja införa en fjärde grupp, som består av oss som först sent i livet tvingades konfronteras med religiösa ting.
...
Vad kom denna ”uppenbarelse” att betyda?
- Inte så att jag blev en bättre människa, tyvärr. Men det påverkade mitt inre. Jag fann en dörr i muren. Började läsa jättemycket teologi."
...
Dessutom är det ju ett faktum att humaniströrelsen alltid legat hästlängder efter teologin, historiskt och kunskapsmässigt."

Så langt nokre små utdrag frå samtala med Greider, og når marxisten vågar litt teologi, så kan kanskje eg skal våge meg på nokre tankar.

Eg held framleis på med Miroslav Volf si bok: Free of charge. (Fri frå skuld)
Det vert berre nokre få sider i gongen, men no er eg komen til det han skriv om å tilgi på bakgrunn av korleis Gud tilgir. (eller helst; har tilgitt)

"Efter det är ingenting riktigt sig likt ...", sa Greider, og det er nok ei sanning som vi har vanskeleg for å forstå rekkevidda av.
For skal vi tru Bibelens ord heilt ut så er der inga synd, stor eller lita. Ingen syndar, stor eller liten, som fell utanfor Jesus si soningsdød.
Ingen. Alle er der. Jamvel Hitler og Stalin og alle andre despotar og kjeltringar som har plaga menneskeætta gjennom tusenåra.
Og der har, til alle tider, vore dei som hevdar at der er inga fortaping.
Fordi Bibelen seier at Jesus ved sin soningsdød, sona all synd. Frå æve og til æve.

Eg kjenner det er vanskeleg å godta denne tanken heilt ut.
Kan eg sjå forbi alle orda både av Jesus og andre med sterke oppfordringar om å vende om. Gjere opp og byrje på ein ny veg. Ta ei ny retning på livet.




Treng vi nåden då, når synda likevel er sona?
Kan ikkje vi slutte med å kalle menneske til å vende om?
Spørsmålet er ikkje nytt. Det er så gamalt at Paulus sjølv tok det opp i romarbrevet, der han stiller det retoriske spørsmålet til sine lesarar, etter å ha utfolda nåden for dei.
"Kva skal vi då seia? Skal vi halde fram i synda, så nåden kan verte så mykje større?"
Og han svarar: "Langt ifrå!"

Kva no? Forstår eg dette?
"Vi kan prise oss lukkelege i Gud," skriv Paulus, "ved vår Herre Jesus Kristus, han som har gitt oss forsoninga." -- Den som er for alle.
Og likevel.

I morgon er det søndagen for bot og bøn.
Kvar kjem angeren og bota inn i biletet?
I kvar gudsteneste startar vi med å sanne våre brot mot nesten og Gud.
Er det ei unødvendig handling?
..??
Her er noko som tanken min stoggar for. Noko eg ikkje fattar.

Kanskje eg treng å møte Jesus på mitt eige kjøkengolv, eg og?
Og erfare at: Efter det är ingenting riktigt sig likt ...
At bitane fell på plass og det opnar seg ei dør i muren...

Tida har gått. Sola er igjen borte bak skyene, og kaffikoppen er tom.
Og inn kjøkendøra kom mi kjære heim frå marknaden.
Eg får prøve å finne eit bilete å setje inn mellom orda.
Eg trur eg prøver Salvador Dali sitt bilde av han som sona alt.

Shavout

Jødane sitt Shavout startar i dag , og vår pinsehelg startar komande søndag. Opphavleg var dei samanfallande, men eit kyrkjekonsil i år 325 flytta påskedag frå sin opphavelege dato til første søndag etter første fullmåne etter vårjamndøger, og då flytta pinsa med.
Shavout er hebraisk, og tyder veker.
Eigentlig er det ei kortform av Ḥag ha-Shavuot som tyder vekefesten., og har sin bakgrunn i at frå påskedag skal det teljast 49 dagar + 1 dag fram til neste fest, pinsa. Med andre ord; 7 veker +. Vi har gitt festen namnet pinse, som kjem frå gresk "pentecost" som tyder 50.

Det er jula som etterkvart har erobra førsteplassen av dei kristne høgtidene, når det gjeld almenn feiring. Vår største høgtid, påska, må finne seg i å kjempe mot suget etter påskefri, hyttetur, vårsol og ski. Den tredje høgtida er pinsa, Heilaganden sin fest. Festen for kyrkja sin fødsel. Til minne om at dei truande fekk Den Heilage Ande, slik Jesus hadde lova. Den festen vert ofte berre ein parantes for mange. Men alle tre festane handlar om det same. Sentrum i dei er ein Gud som bryr seg. Ein Gud som tok bustad i mellom oss.

Der var mykje i Shavout-feiringa som fekk si oppfylling i den første pinsa.
Opphavleg var det ein grødefest for å markere at vårhaustinga, både bygghausten og kveitehausten, var fullførd. Ved tempelet vart det då bore fram to brød av kveitemjøl for å svingast for Gud. Til forskjel frå det eine byggbrødet ved påskefesten, som var eit usyra brød, så var desse to brøda av kveite, baka med bruk av surdeig. Surdeigen var eit teikn på det ureine, synda. At brøda var baka ved bruk av surdeig, fortel at det reine som Gud skapte, hadde vorte smitta av det ureine, synda. Det er dette Paulus tenkjer på når han skriv om at vi er smitta med synda sin surdeig. Men Paulus brukar og eit bilete om dei to som har vorte eit, jøden og heidningen. Skiljet mellom dei er borte, dei har vorte eit i Jesus Kristus (Ef 2,14-15).

Etter at tempelet i Jerusalem vart reve ned av romarane, flytta jødane tyngdepunktet for feiringa frå grødefesten til å feire at dei fekk lova- Thora -på Sinaifjellet. Det markerte og at dei vart eit folk, utvalde av Gud. For den kristne kyrkja er pinsa ei markering at då Den Heilage Ande kom over dei truande i Jerusalem, då skapte Gud seg eit nytt folk, av både jøde- og heiningeætt.

Eit anna hebraisk namn på festen er Yom ha-Bikkurim. ”Den første frukta sin fest.” Det fekk si oppfylling i Jerusalem den første pinsedagen då 3000 vart døypte og lagt til kyrkjelyden. Den første frukta vart hausta inn.

Den jødiske påskefesten har og ein festdag for den første frukta, som på Jesus si tid markerte starten på bygghausten. Påska held så fram med ”Det usyrde brøds fest” resten av påskeveka. Det som er verdt å merke seg er at den dagen då det usyra brødet, det reine brødet, vart svinga for Gud og ofra på alteret, då stod Jesus opp av grava.

Furukonglar (3)

Eg kom til Sandom for å få oppleve nye sider i truslivet mitt.
Det vart ikkje slik eg venta, og i kveld er det delekveld.
I ettermiddagssola sit eg på ein benk og ser på nokre furukonglar ved føtene mine. Medan tankane mine er opptekne av om eg i kveld, på delekvelden, har noko å dele med dei andre.

Furukonglane har ført meg inn i tankar om kven vi er, og korleis vi er som menneske.
Tankane let seg ikkje alltid styre. Dei går ofte sine eigne vegar. Med eit var eg oppteken av kva konglane fortalde om mi tru og trusliv. Kvar i konglane si utvikling var eg i trua mi?
Furukonglane sine tankar vart med eit djupt personlege. Det var meg, mitt liv og mi tru det gjaldt.

Det vart furukonglane sine tankar eg prøvde å forme i ord den kvelden, medan eg la tre små konglar ned på bordet framfor meg.

Furukonglar (2)

På bakken framfor føtene mine ligg det mengder av konglar frå furutrea. Konglar i ulike utgåver. Eg vert sitjande å sjå dei.
Nokre av dei er fint forma i ei spiss kjegle, og med skjela tett klistra saman om frøa innanfor.

.
Andre konglar som har så vidt har starta med å opne seg.
Men der ligg og dei mørkebrune, gamle, med vidopne skjel. Frøa har vorte modne og er borte. Nokre av frøa er kanskje på veg til å spire, slå rot og vekse opp til nye furutre

Då dukkar tanken opp i meg: --Slik er også ditt liv.
Eg var og ung ein gong, med alle mine talent, mine evner, mitt framtidige liv trygt gøymt innan for konglen sine skjel. Umoden, fersk og ny på livsvegen.



Så fekk ein erfare livet. Ein vaks i alder og visdom, og sakte byrja ein å modnast, opne seg mot livet, mot utfordringane og mot erfaringane.



Og ein dag har ein nådd mogen alder. Open mot livet. Open mot erfaringane livet har gitt. Og open til å gi ifrå seg av alt det ein sjølv er, og har fått gjennom åra som ligg bak.

Furukonglar (1)

Det ligg år attende. Eg er på retreat på Sandom. Dette var i si tid eit lite småbruk på stranda av Vågåvatnet. No har det i mange år vore eit retreatsenter. Til venstre for meg er det gamle våningshuset med fellesrom, kjøken, matsal og kontor. På mi høgre side ligg den gamle låven som er ombygd til gjesterom og kapell.
Eg sit på ein benk i bakkanten av den grøne plenen denne seinsommardagen. Bak benken står furu og lauvtre tett oppover lia. Når eg hallar hovudet attende, ser eg opp i greinene på furutreet over meg. Enno heng der brune konglar på greinene.
Eg har vore her nokre dagar alt. No går det mot heimreis, men først skal vi samlast i peisstova til ein delekveld..

Delekveld.
Eg sit åleine i solskinet og ser over vatnet til andre sida. Let augene kvile på gardane der, og vidare oppover den skogkledde lia heilt til åskanten går over i ein himmel der skyer driv.
Kva har eg å dele?
Tankane sviv. Eg trudde dette skulle verte dagar med kvile og påfyll til mi tru. I staden har eg vore rastlaus. Tankane har ofte gått til arbeidet eg forlet, og til dei eg reiste i frå heime.

Samlingane i kapellet morgon og kveld har vore dei gode stundene med ein liturgi som har gitt meg mykje. Samstundes som det store vindauget bak alteret, har opna tankane opp mot verda utanfor Sandom si meditative verd.
Men tekstene eg har fått til å meditere over har vore stengde. Eg har ikkje klart å gå inn i dei. Det har vorte berre ord.
I staden for å verte sitjande på romet og sjå inn i skogen utanfor vindauget, har eg vandra ute langs bygdevegen, på stranda ved vatnet, og opp stien til åstoppen bak Sandom. Rastlaus. Trøytt.
Og no skal det delast tankar og….
Kva har eg å dele?

Helgetorsdag. Kristi himmelfartsdag

Helgetorsdag.
Ein dag med store perspektiv over seg.
40 dagar etter at Jesu stod opp påskemorgon og 10 dagar før Den Heilage Ande kjem over dei truande i Jerusalem, og Guds kyrkje på jord vert fødd.
Då, etter tradisjonen, tek den oppstadne Jesus med seg sine vener ut av Jerusalem, ut til Oljeberget, og der, medan han lyfter hendene velsignande over dei, vert han lyft opp, og skya, Guds sky, tek Jesus attende til den herlegdomen han kom frå 33 år tidlegare.

Men noko har vorte annleis på desse 33 åra.
For går vi attende til starten; så skriv Johannes at Ordet var hos Gud, og ordet var Gud. Men så skjedde det… ORDET vart menneske og tok bustad, slo opp sitt telt mellom oss.
Og Paulus skriv at Han som var i Guds skapnad, han gav avkall på sitt eige, tok ein tenars skapnad på seg og vart menneske lik. Han vart ein av oss. Gud vart eit menneske.

Det er den store skilnaden frå før han kom i Marias liv og vart fødd i stallen i Betlehem, og no når Guds sky tek han attende til Guds herlegdom igjen.
For no er han ikkje lenger berre Gud, som han ein gong var, no er han både Gud og menneske.
Derfor er det ikkje berre Guds einborne son som vert lyft opp i skya denne dagen, men også mennesket Jesus,

Det er nesten noko uhøyrt som skjer når Jesus Kristus set seg ved Guds høgre hand, for no er det ein del av det skapte, mennesket, som set seg på herlegdomens kongsstol, ved Guds side.
For han som vender attende til Guds herlegdom, han har ikkje lagt av seg sin jordiske kropp. Han er framleis mennesket Jesus, sjølv om kroppen hans frå grava er overkledd med oppstoda sin herlegdom. Grava var tom, Jesus er både Gud og menneske. Mennesket har byrja si himmelske tronstigning.

Men før han vert lyft opp i skya så seier han tre ord til sine vener;
Det nest - nest siste er ei konstatering av eit faktum:; Eg har fått all makt i himmelen og på jorda.
Det nest siste er ei oppfordring: Gå ut og gjer alle folkeslag til mine læresveinar
Og det siste er eit løfte; Eg er med dykk alle dagar.

Så skriv Lukas; Då han hadde sagt dette, lyfte han hendene og velsigna dei.
Og medan han velsigna dei, skildest han frå dei og vart lyft opp. Så tok skya han bort frå augo deira.
Det siste dei såg av han var hans velsignande hender.
Og Lukas fortel vidare at medan dei stod der og såg etter han, så stod der med eitt to kvitkledde menn hos dei, og mennene seier at slik dei såg han verte lyft opp, slik skal dei sjå han kome att; … med velsignande hender.

Helgetorsdag, den heilage torsdagen.
Ein dag det er verdt å ta vare på, og feire med glede.

Hyrden

Ei støvsky nærmar seg framfor oss.
Kva er årsaka?
Der viser seg å vere ein stor saueflokk.
Fremst går hunden. Så kjem gjetaren. Og til sist nok ein hund.
Så stilt. Ikkje ein lyd korkje frå hundar eller sauer.
Berre suset av alle saueføtene som virvlar opp støvet.
Vi vik ut på vegkanten medan flokken går forbi.


Og Jesus sa: "Eg er den gode hyrdingen. Eg kjenner mine, og mine kjenner meg.
Eg kallar sauene mine på namn og leier dei ut. Og når eg har fått dei ut, går eg føre dei, og sauene fylgjer meg, for dei kjenner målet mitt."

Solsikker

Det er mange solsikkeåkrar langs vegen vi går. Dei fleste er i mogen alder, medan andre enno er i ungdommen. Også gamle brune, lutande med hovudet mot bakken, ser vi. Trøtte av livet. Ein dag møter vi den store maskina som er i gang med å hauste inn åkrane.

Og så slår han ned i meg tanken på solsikkene sitt livsløp, og oss som vandrar forbi dei på vegen.


Vi var og ein gong unge og grøne, med lyfte hoved på ranke kroppar (stenglar) , klare for livet. Ein dag er vi komne i vaksenlivet, og vi blomstrar med våre store solgule blomstrar.


Men livet går sin gang. Vi modnast. Hovudet bøyst meir og meir, og ein dag er alderdomen der, og vi luter mot bakken, og våre fagre blomar er visne og grå.
Og så... ein dag er hausten der, og stengelen vert klipt av. Vi vert hausta ut av livet.

Solsikka og mennesket. Ulike, men likevel så like.
Solsikka gir sine frø som spire opp til nytt liv i ein ny vår.
Men kva med oss?

Påskedag gir også oss eit løfte om ein ny vår då vi skal verte kalla ut av gravene til eit nytt liv.
Men det er no vi lever. Kva er det vi fyller dagane våre med av verdiar?
Er det berre for oss sjølve vi lever, eller... ser vi og vår syster og bror som treng oss.

Ein mosegrodd sko

Den stod ved stien, i lia ned til Conques. Ein sko, overgrodd av grøn mose. Og til treet ved sida, var det spikra fast eit pilegrims-skjel med nokre få ord rita inn.
Kva har hendt her?
Kva er bodskapen?
Har pilegrimen snudd heim att?
Orka han ikkje meir?
Eller kva?
Svaret veit eg ikkje, men det er lov å undre seg vidare.
Spekulere litt i mogelege svar.

Krossane

Vi har møtt mange krossar på vegen frå Le Puy-en-Velay til Conques.
Store og små. Gamle og nye. Laga i stein, tre eller smijarn.
Dei står gjerne på viktige punkt på vandringsvegen.
I vegkryss der vegen byter retning, på høge punkt i landskapen og ved kyrkjer.
Mange av dei har hatt småstein liggande ved seg. Eller blomar og rosenkransar.

Somme har festa seg betra i minnet enn andre.
Krossen i Espalion er alt nemnd.
Frå siste vandringdagen tek eg med to til.


Den eine står ved kyrkja i landsbyen St.Marcel.
Ein smijarnskross frå 1776. Vakkert teke vare på gjennom hundreåra.
Kva hadde ikkje denne krossen kunne fortalt frå denne vesle grenda sitt liv i kjærleik og sorg. Gjennom gode og vonde år for folket her.

Den andre stod i eit lite skogholt.
Ei grein, forma som ein kross. Skoren laus frå treet og bearbeidd med kniv og kulepenn.
Kanskje av ein vandrar som gjekk forbi. Som trøytt sette seg ned. Såg greina og byrja å arbeide på den med kniven. Etter kvart forma det seg eit vitnemål på greina.


Vi kom forbi, såg vitnemålet, og i undring over den ukjende, bar vi hans vitnemål med oss vidare.
Teksta på krossen finn vi i Johannesevangeliet kap 3,vers 16. Det er kalla "Den vesle Bibelen"

Krossen på gatehjørnet 30.august 2007

Kva sit best att i minnet frå dei 20 mil med vandring på Jakobsvegen i 2007?
Spørsmålet opnar for ulike svar, men noko som fyllte meg med stille undring var dei mange krossane som stod langs vegen. Krossar i eit utal av variasjon når det gjaldt utforming. Ved foten av dei kunne det ligge friske blomar, eller ei lita røys av småstein. Kanskje hekk der ein rosenkrans på dei. Dei var heller ikkje nedtagga av grafitti.
Nokre gamle, slitne av vær og vind. Andre nyare og meir moderne i si utforming. Eit vitnemål for dei vegfarande. Eit vitnemål som stemte sinnet til undring og ettertanke.
Hadde dette vore mogleg i vårt lutherske heimland?
Kva ville skjedd med ein slik kross langs våre vegar.
Måtte den gjerdast inne bak piggtråd for å få stå i fred?


På veg ut av Espalion vandra eg gjennom eit villastrøk.
På eit gatehjørne med eldre og nyare hus på alle kantar, står der ein enkel smijarnskross på ein støypt sokkel.
Dei som eig hagen innanfor, har hengt opp ein grøn plastduk for å verne privatlivet sitt, for her må mange ha stansa opp.

Det ligg ei røys av stein og blomar på sokkelen, og under er det hogge inn; Salut o croix, mon esperance - ver helsa kross, mitt håp.

Kva ber vi på?

Det er morgon og eg er på veg til morgonmat.
Adelgunde har overnatta på ei seng i fellesromet, og no er ho klar forein ny dag på vegen. På senga ligg sekken hennar, men han er då så liten!
"Har du ikkje større sekk?"
" Nei, eg har alt eg treng."
"Kor mykje veg sekken din då?"
Eg tenkjer på min eigen sekk som nok veg sine 12-14 kg.
"Han vog 6 kilo då eg drog heimanfrå"
På mitt spørsmål kor ho har klart å få ein så lett sekk, får eg ei rask innføring.

Ei natt seinare held tankane mine meg våken. Og det er sekken som er årsaka.
Kva har eg med meg som eg trygt kunne ha lagt att heime?

Spørsmålet er kanskje eit som dei fleste vandrarar tumlar med.
Og som ein før sekken vert pakka til neste vandring, går igjennom på nytt.

Men natta sine tankar førde meg inn på eit nytt spor.
Kva er det vi ber på, inne i oss.
Bører som vi kunne lagt frå oss. Bører som slit oss ut.
Bører som bitt oss faste, gjer oss ufrie.

Som "prest" kunne eg ha peika på Jesus og det vi får i trua på hans nåde.
Eg fekk legge mykje frå meg den dagen den vegen vart sanning for meg.
Men eg veit likevel av eiga erfaring at det er ikkje alltidt så enkelt.
Også truande har vanskar med den mentale sekken, vanskar med å legge vekk "unødvendig baggasje".
Men, du verda, kor mykje lettare det er å vandre med ein lett sekk.