eg går

Tap for all del ikke lysten til å gå; jeg går meg til det daglige velbefinnende hver dag og går fra enhver sykdom; jeg har gått meg til mine beste tanker og jeg kjenner ingen tanke så tung at man ikke kan gå fra den.

Vel, dette er ikkje mine ord, dei er danske Søren Kirkegaard sine. Han levde i ei tid då det å gå høyrde til normalen når ein skulle forflytte seg, om ein då ikkje høyrde til dei som  hadde tilgong til hest og kjerre.

Eg har fått meg ei av desse moderne armbandsura som er ei lita datamaskin. Ikkje berre fortel ho meg tida, men og korleis nattesvevnen min har vore har ho og greie på. Og mykje, mykje meir kan ho og fortelje meg.

Verre er det at ho stadig minner meg på at no er det på tide å reise meg frå godstolen, få på meg skorne og kome meg ut av døra for å gå. 

Og det skal då vere rett sundt, som salig Søren sa. 

No vil eg helst gå i opphaldsvær, eg er ikkje så glad i det våte, men som ei dotter sa til meg i forbifarten i dag. Det er noko som heiter regkle.

Men i dag skein sola, så klokka dreiv meg ut på vegen, utover i bygda, heilt til der gangvegen enda.

Det er lenge sidan er har gått så langt.  Truleg hadde eg godt av turen, men eg merka at det er lenge sidan eg har gått så langt. Vel heime kunne klokka fortelje meg både kor mange steg eg hadde teke, kor langt det var i kilometer, og kor mange minutt eg hadde brukt. 

Om undervegs tenkte mine beste tankar, som Søren skreiv, er eg ikkje så sikker på, Truleg var eg meir oppteken av å flytte føtene. Men eg kom både fram og attende, og då var godstolen god å finne.

Snart over sletta (7)

Det er dagar seinare. Bak han ligg den store byen på sletta, med sine travle gater, sin store katedral, torg og barar. No er han ute på gulbrune, støvete vegar att. Ut på ettermiddagen ser han det. Der langt i vest dukkar det opp ei ujamn blågrå stripe over den grøne horisonten. Det er ei rad med fjell der vest under den høge blå himmelen.

Så går den store sletta mot sin ende, men alt no har den vorte meir ujamn. Ikkje så flat lenger. I neste by er det over. Frå då ventar bakkane opp mot det første fjellet, og på vestsida er landskapet annleis. Der er det skogkledde lier og dalar som vil  møte han. Der slår havet sin verknad inn med kjølegare luft og meir nedbør.  Og når fjella ligg bak han, og landskapet har lagt dalar og åsar bak seg, og søkk i høgde ned mot havet, då ventar byen med den store kyrkja over apostelen Jakob si grav.

Kva ventar han seg der når hans vandring er over? Han veit ikkje. Lenge har har han vore undervegs, og enno er der tusenvis av steg att før han er framme. Alle dagane etter vegen har merka han. Ikkje så mykje på kroppen,  sjølv om han har vorte sterkare av børa på ryggen og alle dei tusenvis av steg. Men alt han har opplevd under vandringa har merka han meir. Alle dei vakre kyrkjene, landskapet han har vandra gjennom, menneska han møtte, alle timane åleine med sine eigne tankar, prestar sine velsignande hender på hovudet til ein einsam vandrar. Alt har sett sitt merke i han, merke som han vil bære med seg lenge etter at vandringa er over.

Jakob si grav i den store kyrkje der framme ved enden av vandringa?
Han er ikkje særleg oppteken av den. Det vil nok verte interessant å oppleve den og folkelivet der, men han har ikkje den religiøse fascinasjonen for legenda som gav opphavet til vandringane. Den som han er ein del av med si eiga vandring. Men, det får vente. Først må han gå ferdig den lange og vide sletta, og så kome seg over dei to fjella som ventar der framme.

Eg har skrive, men kva har eg skriv om, og kvifor? 
Om ein vandrar på veg mot Jakob si grav vest i Spania, og slik han opplevde denne eine dagen på mesetaen, den vide spanske høgsletta. Med dei tankane og refleksjonane som dukkar opp der han går i eit landskap med ei gamal og mangfaldig soge. Vandraren er ikkje eg, men det er vel ikkje til kome forbi at mi eiga vandring på vegen, saman med mine medvandrarar, har sett sine  merke i meg, Og desse mine eigne minne frå mi vandring er nok med i bakgrunnen for denne einsame vandrararen sine opplevingar og tankar denne dagen, desse par mil etter vegen mellom morgon og kveld..
Kanskje har og ei dragning hjå meg attende til vegen ein gong, vore med på å forma orda mine om denne vandraren sin dag under den vide himmelen på mesetaen.
Kvifor eg valde høgsletta for denne vandraren sin dag?
Kanskje fordi mange opplever den som lang og slitsom med si endelause flate. Som ein frå andre sida av havet nok kjente på det då han kom og gratulerte oss med å ha overlevd. Sjølv opplevde eg vandringa over sletta som gode dagar med tid til ro og tankeflukt, sjølv om der var lite skugge å finne for den varme sola.
Og då let eg vandraren halde fram mot Santiago i fred for meg.

Dagen hallar (6)

Hans mørke vandringsven er komen bak han no der han står oppe på ein bakkeskrent, over den flate vidda framfor han. Sola har vandra rundt han gjennom dagen, frå då ho om morgonen var bak han, til ho i middagstida stod rett i sør, og no når dagen halla mot kveld hadde han sola rett i mot. Og skuggen, hans mørke medvandrar, hadde vandra saman med sola, lang og tynn framfor han om morgonen, kort og tjukk  ved middagsleite, for så strekke seg i lengde og verte tynn att att etter kvart som den glei bak han på vegen. Vandringsdagen er snart over om det enno er timar att før sola glader ned over vidda langt ute i vest.

Der han står oppe på skrenten ser han at store maskiner har skore seg ned i den sandfulle skrenten for å gjere bilvegen mindre bratt ned mot sletta. Dit ned skal han og, for der nede, noko lenger, framme ligg der ein liten landsby med hus av stampa og soltørka jord. Der skal det vere husvære for vandrarar som han, og der vonar han å få seg nattely.
Han står enno ei stund oppe på skrenten og tek inn synet av den vide og flate vidda vestover. Den er delt opp i mangfarga flater alt etter kva som vert dyrka på flatene, og han ser små landsbyar ligge spreidt utover den store vidda. Der ein stad går vegen hans i morgon, men no er det husvære , mat og seng det står om. Han kryssar ned gjennom sandbakken, ned til vegen. Og om litt dukkar landsbyen opp, noko lenger framme og litt til sides for bilvegen. Ei lita klynge med hus ved ein eldre bygdeveg, og ei brungrå kyrkje bak husa.

Skiltet utanfor husveggen fortel at her er det husly å få. Han trekkjer forhenget til sides og stig inn, helsar og spør om dei har ei ledig seng for han. Jau, det let seg ordne, og han leitar fram vandringspasset. Verten bak disken fører han inn i prokollen og stemplar passet. Han tingar varm mat til seinare på kvelden, og frukost neste morgon, leiter opp ein seddel og betalar. Så vert han beden om å fylgje vidare inn i huset. Han vert synt kvar han finn bad, toalett og vaskerom, før han vert førd til sovesalen. Der finn han seg ei ledig underkøye, takkar for hjelpa, dreg fram soveposen og strekker den ut på senga og legg hatten opp på. Set sekk og stav ved fotenden. Så snur han seg og ser seg rundt. Han er åleine her inne, men dei fleste sengene er alt opptekne ser han, men enno er der plas for nokre vandrar til. Han dukkar ned i sekken og finn fram såpe og tørkeklut, og kle til å skifte ut vandringskleda med noko anna no når han skal roe ned i samvær med andre vandrarar. Leiter opp badromet, ventar til ein dusj er ledig og går inn, og snart strøymer det varmt vatten ned over han.

Han ruslar ein tur gjennom landsbyen i ettermiddagssola. Det er ikkje så mykje å sjå. I utkanten ved bilvegen ligg der nokre meir moderne hus med ein liten park attmed, men elles er landsbyen prega av dei eldre, lave, brungrå husa. Kyrkja prøver han seg ikkje på, går istaden inn att. Kjøper seg ei boks med mineralvatn og ruslar ut i bakhagen. Finn seg ein stol, set seg, strekker ut føtene og let kveldssola varme sjel og kropp..

Sola har sige under horisonten og lete etter seg ei gyllent lys på kveldshimmelen i vest  då han høyrer ei klokke ringe inne i huset. Og dei som sit i bakhagen reiser seg og går for å finne seg plass ved borda i matsalen. Det er tid for dagen sitt varme måltid. Ein bolle med salat først, så ein varmrett og til slutt ei skål karamellpudding. Han kjennner rutina frå alle tidlegare kveldar etter vegen. Variasjonane er ikkje så store, men det er rikelege porsjonar for vandrarar som har gått langt gjennom dagen.
Då måltidet er ferdig har det vorte mørkt ute, berre nokre få gatelys kastar ein liten lyskrets i sin nærleik i gata, så han går til romet og legg seg på senga og strekkjer seg ut ei stund før det er tid for kveldsstellet på badromet.
Der er det fleire no, så han må vente ei stund før toalett og vask vert ledige, men det er ingen ting som hastar. Det er berre å kome seg i soveposen som står att av dagen.

Han vert liggande å høyre på dei ulike måla rundt seg, nokre skjønar han litt av , hjå andre er orda framande, men han greier å plassere dei fleste ut frå tonefall og nokre få ord. Spansk, fransk, tysk og engelsk er i fleirtal, Og så er det dei tre der borte ved vindauget som ser asiatiske ut, det er vel kanskje koreanarar? Og ved sida hans fører to finske kvinner ei lavmelt samtale. Sjølv vert han ofte teken for vere nederlender på grunn av sitt eige målføre. Kanskje ikkje så rart, undrast han, dei to måla har kanskje noko av same lydane?
Så høyrer han igjen ei klokke ringe. Ein av dei som er nærast lysbrytaren strekkjer seg og sløkkjer lyset- No skal det vere ro på sovesalane.  Han ligg enno ei stund, høyrer varsam kviskring frå ein stad i romet. Sjølv let han tankane vandra gjennom dagen som ligg bak, før dei flyttar seg til hans eigen heim og dei som er der. Men så svinn alt bort, svevnen tek han.

Blomar i vegkanten (5)

Det er vår langs vegen der vandrararen går på veg opp frå landsbyen. Han har vore på vandring seinare på året og, om hausten. Då har det vore lite grønt å sjå, berre gulbrune marker etter at viddene med korn har vorte hausta. Då hadde han hatt høve til å ta ei kvil i skuggen av dei meterhøge murane med halm som stundom låg der ved vegen.
Men no  er det vår og kornåkrane står der grøne så langt auge kan sjå.  Og i vegkanten blømer det i gult, blått, kvitt og raudt. Det er dei raude små valmuene som gjer mest av seg. Somme stader dekkjer dei store flater. Men opp bakken frå landsbyen veks det ein vegg av busker på begge sider av vegen, og dei er dekte av gule blomar. Han kjenner ikkje blomane her sør, men tykkjer dei liknar på gyvel. Sikker er han ikkje, men vakkert er det med alle blomane i vegkanten.

Mange slags blomar. Ein underleg tanke dukkar opp hjå han om desse blomane, at like ulike var dei som alle dei folka som har hatt makta her i landet gjennom århundra. Folk som har vandra inn, teke herreveldet over landet, for å ha si tid og så verte borte att då nye folk dukka opp. Dei raude teppa av valmuer minte han om alt blodet som hadde runne på den store sletta i kampen om herredømet.
Han kjem i hug ei tavle han såg i ein by langt lenger sør. Der stod dei oppskrivne alle folkeslaga som hadde teke herredømet der for ei tid. alt frå den første tida langt attende i soga, til dagen sine turiststraumar. Og det var mange  som var opprita.

Det budde eingong eit folk her som vel ingen idag veit kven var, men dei sette sine merke på landet. Men ein dag dukka romarhæren opp og gjorde landet til ein romersk provins i mange hundre år. I deira tid kom kristendomen til landet. Men alle imperie har si tid, og då romarveldet si sol sokk i hav dukka ei germansk folkestamme opp, vendarane eller vandalane som dei kom til å verte kalla. Hundre år fekk dei før ein ny germansk folkestamme dukka opp. Det var visigoterane, eller vestgoterane. Begge folka var kristne, men av arisk trusretning. Som vil sei at for dei var ikkje Kristus Guds son, fødd av Gud, men den første av alle Guds skapningar. Dei skapte eit riket som nådde midt opp i våre dagars Frankrike, medan vandalane sette over havet til Afrika og skapte seg eit rike i Nord-Afrika og på øyane i det vestlege Middelhavet.
På ei samling i Toledo på 600-talet gjekk visigoterane bort frå arianismen til den romersk katolske trua, men ikkje mange år seinare var også deira tid over då maurane kom over stredet som hans landsmenn i gamal tid kalla Nørvasund, og erobra heile riket frå visigoterane. Det var frankerane som til slutt stansa maurane sin framgong sørvest for Paris og byrja å presse dei attende. Men det tok sju hundre år før den siste maurar måtte forlate landet og sigle over til Afrika att. Men etter den katolske sigeren var det ikkje lenger rom i landet for jødisk eller islamsk tru.
Sidan rulla århundra fram med sporadiske angrep frå portugisarar, engelskmenn  og franskmenn,  før folket sjølv braka saman i ein blodig borgarkrig mellom venstre og høgre orienterte krefter i det forrige århundret.

Vakre raude valmuer utover sletta. Fortel dei om alt blodet, alle tårene som har runne her gjennom århundra? Eg burde vel takke for at eg har vakse opp i eit karrigt, steinrikt fjelland langt der opp i nord. Eit land som få har funne verdi i - tenkjer han- og ikkje i eit fruktbart solrikt land langt her sør som det er så mange som har ynskt å ha herredøme over. Men hans forfedre var og her ved desse kystane på røvarferd med sine båtar og sverd, desverre. Det kjenner han inga ære ved.

Rast (4)

Vandraren går ned bakken mot husa der nede. Hans mørke medvandrar er komen opp på sida hans, og har vorte noko kortvoksen sidan morgonen, men så har også sola nådd si middagshøgd. Om litt er han inne  mellom husa, og han ser at ved eit av dei er det sett ut eit par bord og nokre stolar. Der det er ein bar er det råd å få seg noko å drikke, tenkjer han og stig til sides frå vegen og inn i skuggen av huset.
Lyfter av seg sekken og set den ved eit av borda, og set staven ved sida. Den sveitte hatten legg han på bordet. Så lyfter han tilsides forhenget i døra og går inn. Der inne er det kjøleg, Det kjennest nesten kaldt ut for han som kjem inn frå solvarmen ute.  Han ser seg rundt, der sit nokre andre vandrarar ved borda inne. Han helsar og går fram til disken. Smiler til henne bak disken og spør om ein stor kopp med kaffi og ei flaske vatn. Om litt står koppen og flaska framfor han på disken og han grev i lomma etter mynt, betalar, takkar  med eit nytt smil og går ut til bordet i skuggen utanfor.
Han strekkjer ut føtene der han sit. Kjenner at det var godt å setje seg på ein stol og kvile ut etter timar på vegen. Let augene gli over husa langs landsbygata.  På mange av dei er vidaugene dekte av lemmer  for å stenge den varme sola ute. Ved andre sit det eldre kvinner og menn  på stolar utanfor døra, småpratar og nyt varmen.

Opp ein liten bakke i utkanten av husrekkja ligg det ei lita av kyrkje der endeveggen er bygd så høgt opp over taket at der vert plass til å henge eit par klokker.
-Eg skulle sett inn i den, -tenkjer han, -men eg trur eg let det vere.-
Dei fleste kyrkje langs vegen har han erfart har stengde dører, og dei han har vore inne i er like i si utforming. Eit halvskymt rom med nokre få benkerader fram til koret. Det første han har møtt nede ved døra er fatet med vatten til å teikne krossmerket på seg med, og døypefonten i eit hjørne. Framme i koret står alterbordet, og på veggen bak ein krusifiks eller eit helgenbilete. Ingen alterring slik i hans heimekyrkje, for her står presten bak alteret vendt mot kyrkjelyden, og nattverdsgjestene får berre brødet, ståande fremst i skipet. Dei få dråpane med vin forbeheld presten seg.
Han har vore tilstades ved nokre messer i byane langs vegen og har opplevd dei annleis men gode å vere tilstades i, sjølv om orda på framandt mål har gått han forbi. Berre eit og anna ordet har han fatta tydnaden av.

Han kjenner at her kunne han site lenge. Ute på vegen går andre vandrarar forbi utan å stogge på. Dei som sat inne kjem og ut, heiser på seg sekkane og grip om stavane. Han helsar dei god vandring og får svar attende.
Nei, tenkjer han, det er vel på tide å reise på seg. Kaffikoppen er tom og det siste resten av brødet han hadde med seg er komen ned i magen, men først må han finne toalettet. Kvinne bak disken viser han veg. Då han kjem ut att, takkar han for seg og seier adjø.
Så er det på med sekk og hatt, feste grepet om staven og byrje å gå igjen. Han lyfter eine handa og helsar dei eldre ein god dag der han går bortover gata ut av landsbyen, og får svar attende med ynskje om god vandring.                                                   

Det som var, er ikkje lenger. (3)

Sakte kjem vegen han i møte, og vert borte bak han. Den store sletta synest uendeleg, som om han ikkje kjem av flekken sjølv om føtene flyttar seg framover på veggrusen, steg for steg.
Han ser sin mørke vandringsven minke i lengd og flytte seg frå å vere framfor han tidleg på morgonen, til å kome meir og meir opp på sida hans etter som timane går. Det same gjeld sola. Ho er ikkje lenger bak han, men står høgre oppe i sør, og strålane frå den har vorte varmare. Han merkar at skjorta har byrja verte fuktig under sekken på ryggen.
Eg går mot vest heile tida, tenkjer han, og sola flyttar seg frå aust mot sør, og dalar til slutt ned i vest. Det endar vel med at det av kroppen min som ikkje er dekt av skjorte og skjorts vil ha ei brun side, og ei kvit, smiler han for seg sjølv. Som ein yin yan person, ei mørk brun og ei nesten kvit side.

Det er stilt her han går, ingen bilar, berre ein og annan vandrar som kjem opp på sida han  og går forbi, ein vandrar undervegs mot vest som han. Av og til fører vinden med seg lyden av bilar frå lenger nord på sletta. Han ser dei ikkje, men skjønar er der ein stad ligg der ein brei bilveg. Der dreg dei fram dei som brukar timar på å krysse sletta, ikkje dagar og veker som han.
Alt er i endring, tenkjer han, det som var er borte, bytt ut med noko nytt. Sjølv har han bytt bort det nye for ei tid, flytta seg attende til gamal tid då mest alle brukte føtene til å kome seg fram på.

Der er nokre lave dalar på sletta, mest berre som nokre søkk. han ser dei mest ikkje før han står på bakkekanten over dei. Der nede i ly for vinden veks det tre, og der ligg det og ofte ein lita samling av gråbrune hus langs ei smal gate, og ei lita lav kyrkje i same farge. Hus bygda av stampa og
soltørka jord. Her langs vandringsvegen er dei fleste av husa nokonlunde velhaldne, men han minnast ein kveld lenger aust. Ein kveld han måtte gå seg ein tur bortover ein sideveg til nokre hus litt undan vandringsvegen. Han hadde plagast med magen den dagen, og trong å vere åleine i kveldinga. Men då han kom inn mellom husa fekk han sjå at alt er i endring, også langs vegen. Nokre få av husa budde det folk i såg han. Der stod bilar utanfor, og der var leiker i vegkanten som synte at her var det og born. Men der var mange andre hus som hadde byrja si ferd inn i forfallet. Tak hadde falle ned, veggar luta og golv såg ikkje ut for å vere trygge å gå på. Andre hus var det berre ei røys att av, der bjelkar og anna tremateriale stakk opp som beinsplintar frå eit dyrekadaver. Sjølv kyrkja hadde byrja si ferd mot si endelikt. Vindauge og dører var stengde med lemer og det nedsokne taket mangla mange taksteinar. Det var nok lenge sidan det hadde vore ringt inn til gudsteneste der.

Det var med nedstemt sinn han vende om attende til hospitset og nattekvila. Det det gjorde ikkje godt å sjå forfallet og landet si krise så nær vegen han gjekk på. Han minntest eit anna utslag av same krise han hadde støytt på lenger aust. Men då med motsett forteikn. Ein høveleg stor by hadde vegen leidt han gjennom. Ei flunkande ny by med kvite hus, barnehage og skule, der han vandra tvers gjennom byen, uforstyrra midt i den breie hovedgata. På sidene stod husa stod med tome vindauge, og i gatene
var det berre vinden som rådde. Og skilta som fortalde at her var det husvære å kjøpe, eller leige. Men med den økonomiske krisa i landet med familier som vart kasta ut av heimane sine, og stigande arbeidsløyse, var det kanskje ikkje så mange som ville våge seg på å setje seg i stor gjeld. Så kanskje ville forfallet også ein dag byrje å synast i denne flunkande nye byen.

Det dukka opp ei vise i sinnet hans frå hans eige heimland, noko om at folk treng hus, og hus treng folk.
Ville det same skje i heimlandet når oljekjeldene ein dag ikkje var lønsame å drive lenger? Kva slags politikk ville styresmakte då drive ? Ville folket i dei grisgrendte bygdene då måtte flytte til byane, og etterlate hus som vart ståande att tome, til forfallet tok dei, og taket til slutt fall saman over murane?
Alt endrar seg, tenkjer han der han går ned bakken mot den vesle landsbyen der nede. Ingenting varer for alltid, men det er vi menneska som skaper endringane med dei vala vi gjer, og som vi kanskje ikke alltid ser dei langsiktige fylgjene av.

Eg har levd mellom fjell (2)

Slik må det vere på prærien, tenkjer han der han sit i vegkanten og kviler føtene. Her er det ingen ting å feste augene på, berre ein flat horisont heile vegen rundt, med blå himmel over.

- Fjell? Du saknar då vel ikkje fjella? Du har då vel sett nok av dei, du som har levd under bratte fjell heile livet?
Det er vandringsvenen som bryt inn .
- Du toler då nokre dagar utan fjell? Eller? Minnnest du nokre dagar attende då du sist gjekk over fjell. Dei var høgre dei fjella enn dei du har levd under.

Jau, han mintest. Han mintest den vandringa oppover fjellsida i skodda. Det var ikkje mykje han fekk sjå av utsikt den dagen. Berre vegen nokre få meter framover, og så ein grå vegg av skodde. I tillegg var skodda full av små dråpar med væte. Dette er ikkje mykje å bry seg om, hadde han tenkt. Derfor fekk regncapen ligge urørt i sekken. Men mange nok med små dråpar vert i lengda meir enn nok av væte. Vel framme på andre sida av fjellet, nede i dalen ved hospitset, var han både våt og kald. Det var berre å gå inn under ein varm dusj, og så pakke seg inn i turre klede under teppet på senga til han fekk igjen varmen i kroppen. Slik hadde han byrja på denne vandringa si.
Sidan hadde fjella vike undan og gått over i lave åsar i staden. Men han hadde hatt fjella med i dagar framover, rett nok stadig lavare og lenger nord enn der hans vandringsveg gjekk. Han kunne sjå dei ligge der langt i det fjerne, gjerne med toppane gøymde i skyer.
Men så ein dag var dei borte, og det var berre lave bakkar att å feste augene på.

- Minnest du siste bakken av noko høgd? Det var varmt, og du sveitta godt oppover mot bakketoppen.
Såg du fjell då du var oppe og såg utover landet vestover?
Jau, han mintest kva han såg då han stod og stødde seg på staven, ute på vestsida av bakken. Nei, fjell hadde han ikkje sett. Det var ei stor grøn slette som låg framfor han, mest som eit grønt hav. Han såg vegen bukte seg vestover denne sletta. Her og der såg han små husklynger, og langt ute i horisonten glei grønfargen over i blått som tilslutt gjekk i eit med den lyse blå himmelen over. Det hadde sokke i han at no byrjar den store høgsletta, og den skal han bruke mange dagar, tusenvis av steg, på å vandre over. Men der borte i det lyse blå som går over i den like lyse blå himmelen, der, langt der framme ved enden av sletta, der vil han igjen møte fjell som reiser seg opp over slettelandet.

Eg går, ergo er eg. (1)

Lyden av føtene og vandringsstaven som møter grusen på vegen er det einaste han høyrer denne tidlege morgonen. Bak han vert byen, der han fekk seg ei seng sist natt, borte bak ein liten bakketopp. Det siste som vert borte er kyrkjetårnet, men han ser det ikkje, for han vender augene framover, vestover den store og vide sletta.
I sekken på ryggen ligg nista for vandringa denne dagen, ein bocadillo med skinke og ost, innpakka i eit papir. Han kjøpte den med seg i baren der han fekk seg ein kopp med svart kaffi, før han forlet byen. Og utanpå sekken i eit par lommer, ligg og to flasker vatn. Det får halde nokre timar framover.

Han er ikkje åleine på vegen denne morgonen. Lenger framme ser han andre vandrarar som er føre han, og bak seg høyrer han andre føter som krasar mot grusen. Nokre av dei vil snart kome opp på sida hans, helse  bueno camino, og så er det han som er bak dei. Men etter dagar på vegen har han funne si eige rytme, det er ingen ting som hastar.  Føtene lyfter seg og trør på nytt ned i grusen litt lenger framme utan at han treng å gi dei ordre om det. Sakte kjem landskapet han i møte og glir attom og vert borte bak han. Eit steg, to steg, tre steg. Å gå, det er det som er livet her etter vegen. Å gå.
Ein tanke sviv gjennom han; eg går, ergo er eg. Men er der ikkje meir, anna enn å gå? Tanken stoggar opp, hovudet vil ikkje.
Staven vert lyft, flytta fram og sett ned att med eit lite krakk i veggrusen. Han slepp å tenkje etter, automatikken er der etter dagar med vandring, heile tida framover til han ein dag er der, langt der framme ein stad.  Kor mange steg vert det tru? Denne dagen vert det vel rundt tjuetusen steg, og etter det nye dagar, nye steg?  Når han er der, kor mange gonger har føtene då lyfta seg og sett seg ned igjen?
Han orkar ikkje å tenkje etter, merkar at natta var ikkje av dei beste, for mykje uro på salen. Hovudet vil ikkje vere med, han berre går, kviler i si eige vandringsfart saman med sine to stillfarande medvandrarar.

Den eine er hans eigen skugge. No tidleg om morgonen ligg den lang på veggrusen framfor han. Lange føter som flyttar seg, og går lenger framme over i kroppen med sekken, og til slutt eit lite, smalt, hovud med ein hatt på. Skuggen vil vere med han heile denne solrike dagen, men den vil endre skikkelse og flytte seg etter som dagen lid og sola flyttar seg over vegen han går. Han seier ikkje mange orda den vandringsvenen hans. Han er heller av dei stille i landet, men det hender nok at vandrararen vekslar ord med sin mørke og tagale ven, sjølv om svara er heller få.

Den andre er heller ikkje så lett å forhalde seg til, han er ein noko ustadig fylgjesvein. Der er dagar då vandraren  undrast på om venen har sovna av ein stad langs vegen. Andre dager kan medvandraren vere nesten brysom, let han knapt vere i fred, men dukkar stadig opp med noko nytt, og det han kjem med kan vere til både uro, undring og glede. Men mest er han til glede, ein han kan dele dei mange opplevingane sine med under vandringa etter vegen. Denne medvandraren er hans eigne tankar.

Ut av byen

Hendene hans grip rundt skåla med den varme morgondrikken han får her i landet, kaffi med mjølk. Han har vendt seg til det no etter dagar med vandring langs pilegrimsvegen. Her får han ikkje kaffien i kopp men i ei skål, og han kjenner varmen frå skåla breie seg frå nevane, gjennom armane og ut i kroppen. Det har vore ei kald natt i senga han fekk leige  her. I eit gamalt og gise hus og med ei kald natt ute var det ikkje mykje varme å finne i den tynne sommarposen han hadde å sove i. Ikkje hadde han ein annan kropp å krype inn til for å finne varme heller. Då hadde kanskje ikkje natta vorte så lang og frostig for han. Men no sat han ved frukostbordet, småprata med verten og varma seg på ei skål varm kaffi. Den kalde og einsame natta var forbi, ein ny vandringsdag ligg føre.

Så har han takka for seg og står ute i gata, og han kjenner kor kald denne morgonen er. Bra at han har kledd seg godt. Lenger framme i den morgonstille gata ser han den grøne lystavla ved apoteket fortelje at no er her eit par grader pluss. Ikkje akkurat det han hadde venta å møte i landet langt her syd.
Nede ved den breie elva ser han ein dis drive over vatnet. Heime ville han ha kalla det frostrøyk, men her er det kanskje morgonskodde?
Han står ei stund der på elvebredden og tek inn synet av elva og den skogkledde åsen på andre sida. Dit opp vil vegen føre han denne morgonen, og så vidare sørvestover åsen til nye landsbyar og byar lenger framme. Men så kjenner han kulden krype inn i kroppen igjen og han byrjar gå at.

Lenger framme ser han ei stor bru strekke seg over elva. Den liknar mest eit gamalt festningsverk med sine murar og tårn. Framme ved brua når dei første varme solstrålane han. Vegmerka syner at han skal over her, men på den andre elvebredden ved enden av brua ser han motorvegen, og bortanfor den reiser bergveggen seg bratt opp. Kvar går pilegrimsvegen vidare tru? Det kan då ikkje vere opp den veggen der? Vel, han får vente til han er over brua så vil han nok finne merka som syner kvar han skal gå.

Han må vente litt til det vert ei opning i bilstraumen, men så er han komen over til bergveggen og finn merket.. Då ser han eit lite trakk med nokre innhogne steg som fører opp i bergveggen. Dette ser bratt ut å klatre opp her med sekk på ryggen, men han får freiste. Sakte, steg for steg, legg han bergveggen bak seg. Nokre stader er det godt å finne greiner og røter å halde seg fast, andre stader er stien breiare og lettare å gå. Så flatar stien seg ut og han kjem inn mellom furutrea oppe på åsen.
Litt lenger framme er der ei lysning på bergkanten. Eit stort jernkors er reist framme på stupet. Der er nokre sitjeplassar ved krossen, og han tek av seg sekken og set seg ned.
Leitar fram vassflaska medan han let augene kvile på elva, brua og byen bakanfor. Sola har byrja varme godt, og han må ta av seg det yste laget med kle. Hadde han ikkje att ein liten ende av brødet han kjøpte i går, tru? Han opnar sekken og leitar litt før han finn brødstykket med ost og skinke. Noko flatklemt, men smaken er god. Han har ikkje vin til akkurat, men halvlunka vatn gjer same nytta.
Etter ei stung reiser han seg, heiser sekken på plass, grip staven, vender ryggen til byen han kom ifrå og går vidare inn på stien mellom furutrea.

Tidleg morgon

Det er mørk morgon enno då han, vandraren, går ut gatedøra og let henne at bak seg. Den kjølege morgonlufta fyller lungene hans og driv siste rest av nattesøvnen ut av lemene. Han ser seg rundt mellom  husa medan han fester grepet om staven, gjer eit lite kast på skuldrane så sekken bak på ryggen finn sin plass. Der nede i gatekrysset ser han vegmerket, dei to kvite og raude streka på husveggen under gatelykta. Så er han klar for den nye vandringsdagen, inn i det ukjende som dagen vil gi han.
Gata stig framfor han oppover mot bakketoppen lenger framme. Husa langs gata står enno med mørke vindauge, nokre av dei har og skoddar for som vernar mot innsyn til roma innanfor.

Klikk, klikk, klikk. Lyden frå spissen på staven fyller den morgonstille gata kvar gong han set staven ned på gatasteinane under føtene. Det er langt mellom gatelysa oppover bakken, så det skymt mellom husrekkene. Oppe på bakkekanten er der fleire lys samla, og då han nærmar seg ser han at det er byen si kyrkje som ligg der bak eit lite torg. Omkransa av store, lauvfulle tre. Han stansar ei stund, pustar på og tenkjer at han burde ha prøvt seg på døra, men slår det frå seg. Så tidleg om morgonen er ho nok stengd, så istaden han vender seg mot vegen att der den svingar seg forbi dei siste husa og bortover den vide åsen.

Det har alt lysna så mykje at han ser den utan å bruke hovedlykt. På austhimmelen ser han roden av den stigande sola, og over han, der sola sine strålar alt er, ser han gylne striper av store fly på veg mot sine mål ein eller annan stad, i eit eller anna land. Store fly fulle av menneske. Dei reiser fort dei der oppe, Og dei reiser heilt annleis enn han, sit seg fram i gode stolar. Brukar nokre få timar på strekningar som han her nede på åsen ville bruke månader og år på gå. Men kanskje misser dei noko som han får gratis. Kjensla av vegen under føtene, synet av landskapet der han går, lukta av det som veks langs vegen, og den reine friske lufta.   Dei gylne stripene der oppe fortel at flya ikkje starta på same stad og har ulike stadar som mål, då stripene har så ulike retningar. Ein skullle mest tru der var ein stor edderkopp der oppe, i ferd med å spinne sitt himmelnett.
I aust aukar den gylne randa i styrke, og så bryt dei første solstrålane inn over vegen og landskapet rundt. Gyllent først, men det gylne minkar av etter kvart som sola stig opp på himmelen. Så er morgonen avløyst av den komande dagen for vandraren.

Camino de San Olav

.
 Den norske vandringsvegen i Spania, Camino de San Olav. Merka med same pilegrimsmerket som pilegrimsvegen til Nidaros.  Kvifor?                                                                          Bakgrunnen for denne vesle pilegrimsvegen på omlag 60 km sørover frå Burgos er soga til prinsesse Kristina av Tønsberg, dotter til kong Håkon Håkonson. Ho vart sendt sørover for å verte gift inn i det castillianske kongehuset, og ho valde yngste bror til kong Alfonso X,  don Filipe som sin ektemann. Dei busette seg i Sevilla, men etter nokre korte år, døyr Kristina. Don Felipe som i si tid var tiltenkt ei kyrkjeleg stilling i Covarrubias, gravlegg si unge kone i klosterkyrkja der.  Men innan den tid hadde Kristina bedt sin ektemann om å få ei kyrkje vigsla til Heilag Olav i Castillia. Det kom til å gå mange år før den lovnaden vart ein røyndom, men i 2011 vart kapellet vigsla i ein liten dal utanfor Covarrubias. Det vart og lagt ein pilegrimsveg sydover frå Burgos til kapellet i Valle de los lobos - ulvane sin dal - som staden heiter der kapellet ligg..

I fjor vandra den første norske pilegrimen på Camino de San Olav.

Vi var i Covarrubias med bil i 2010 og fekk ei flott omvising i klosterkyrkja og i gamlebyen, Og no er draumen at vi seinare i år skal finne tid til å vandre Camino de San Olav, dei 60 km sørover frå Burgos. Det vil nok ikkje vere nokon stor straum av pilegrimar på den caminoen. Vi får nok gå stort sett åleine. Men det ser ut for å vere fleire spennande ting å sjå undervegs mot Covarrubias.

Mot aust

Om vi kjem oss avgarde til Spania for å gå også i år, så går første veka med til Camino Inglès og Camino Finisterre. Men kva då med den andre veka? Der må det inn ein annan kort vandringsveg.

Og då mi vi flytte på oss. Bort frå området rundt Santiago de Compostela. Lenger austover langs Camino Frances. Til ein by vi har overnatta i tre gonger før på vandringa vår. Og denne gongen går vi nok ikkje dit, vi tek buss på gode motorvegar. Først over fjella til Leon, og så vidare austover  høgsletta til Burgos. Ein by som eg minnest som ein av dei finaste vi vitja under vandringane våre, og der katedralen er byen si perle.

Igjennom Burgos går det to vandringsvegar. Den eine er Camino Frances som fører vest til Santiago de Compostela. Den andre er Camino El Cid som byrjar litt lenger nord, i El Cid sin fødeby, og går søraustover til kysten, til Valencia der han herska dei åra han var på kant med den castillianske kongen.
Men i fjor haust vart det opna ein ny vandringsveg frå Burgos og sydover. Den går mest paralell med El Cid vegen, men er ikkje på langt nær så lang. Den er det vi vonar å bruke siste veka på. Det er den norske vandringsvegen i Spania.

Verdsens ende

Det gjeld kva vandringsvegar vi rekk å gå i sommar. Om det opnar seg rom for fjorten dagar med vandring i Spania? Det veit eg ikkje enno, men eg vonar på det.
Camino Inglès frå A Coruña og sør til Santiago er på plass, men det er på "berre" tre dagar. Her må meir inn. Og då er det vegen til verdsens ende som ligg nærast. Camino Finisterre, eller Fisterre som det heiter på galisisk.
Det var planen å nytte siste dagen i fjor haust til ein biltur dit, men den regna og bles vekk. Så då bør den inn på vandringsplanen.

Det er 87 km å gå frå Santiago og vestover til kysten og Finisterre. Det vestlegaste punktet på det europeiske fastlandet - seiest det. Vestanfor er det berre hav heilt til ein møter det amerikanske kontinentet.
Fire dagar skulle ein klare å gå det på, og då er første veka brukt.
Der er ein liten sidetur på 28 km nordover til Muxia. Der skal ein kunne sjå restane etter jomfru Maria sitt skip (?) Etter legenda kom Maria i eit steinskip hit til apostelen Jakob for å styrke han då han var misjonær her før han vart avretta i Jerusalem.
Om vegen dit kjem med, vert nok avgjort der og då, nå vi er på dei kantar.

Camino Inglès

Når pilegrimar frå nordlege land - som frå våre kystar - kom med båt til Galisia på veg til Jakob si grav, då landa dei på nordvestspissen av den spanske halvøya. Og der ligg A Coruña, ein by med gamle og sterke pilegrimstradisjonar, og då er der sjølvsagt og ein gamal pilegrimsveg som fører sørover til Santiago de Compostela. Camino Inglès, den engelske vegen, er den kalla. Den er ikkje så lang, omlag 75 km, og ein reknar normalt med at det tek tre dagar å gå den. Sør for byen er det ei "bratt" stigning opp på ein ås, men så flatar det ut sørover mot Santiago.     Men kor lang tid ein brukar er alltid avhengig av den enkelte vandrar. Kor snøgt eller roleg ein ynskjer å gå. Eg ser på verdsveven at der er dei med små born som reknar med å bruke  to veker på vegen.   Og der er sikkert dei som nærast spring den på to dagar.                                   

 

 

 Men då ein må gå 100 km for å få beviset for å ha fullført ei pilegrimsvandring, så har Camino Inglès fått ei utviding litt lenger nordover til byen Ferrol. Frå den er det 110 km å gå til Jakob si grav.
Denne pilegrimsvegen er det vi har planar om å gå løpet av året, men då utan forlenginga til Ferrol, då vi ikkje treng mange pilegrimsbevis liggande vekkgløymde i ei komodeskuff.
Men sidan det tek så få dagar å gå den, må vi legge inn eit par andre korte vegar i tillegg.
Det vert litt kostesamt å reise til Spania for å gå berre ei tre/fire dagar, og så vende attende til heimegrenda att.

Kva for ein camino?

Kvifor går du ikkje her i landet?
Det spørsmålet høyrer eg ofte, og svaret er ikkje alltid så enkelt å gi då der er fleire grunnar.
Eg har gått pilegrimsvegar i heimlandet og, om ikkje til Nidaros.
Eg har gått, og vonar å gå fleire. Det fremste ynskjemålet er til Selja og til Røldal. Og der er fleire andre, ikkje så lange, pilegrimsvegar som ligg på vent i mine draumar. Men den lange vandringa til Nidaros ligg ikkje på første plass. Det rimelege overnattingsnettverket her i landet er for dårleg utbygt, og i tillegg er det ofte for vått vær for meg. Og då vert det slitsomt med tunge motbakkar for denne vandraren.
Vandring i Israel /Palestine har og ein plass i vandringsdraumane mine. Og Italia. Men kva kan eg rekke over når eg er komen inn i siste fase i livet? Pensjonsalderen.
Så då vert det Spania. Der er overnattingtilhøva lagt godt til rette, og klimaet er stort sett varmt og tørt. Noko som høver meg særs godt.
Då står det berre att, utanom kva for eit tidspunkt, å finne ut  kva camino som vert førstevalget.

Dette kartet som eg fann på verdsveven syner alternativa mine. Den raude og gule caminoen, Le Puy og franskevegen gjekk vi ferdig i haust som var.
Den rosa Via de la Plata har eg lyst på, men sjølv om den  for det meste er flat, sidan den for det meste går over mesetaen, er den på 1000 km, og det vil ta meg 4 år à 250 km å gå.
Den blå, Camino Norte skal vere ein fin veg langs kysten, men den er på 825 km, så den vil og ta 4 år då den er mykje bakke opp og bakke ned.
Den grøne Camino primitivo (her kalla original sidan det var den opphavelege vegen i dei muslimske åra) er berre på 360 km mellom Oviedo og Santiago de Compostela, men her er det ikkje berre bakke opp og bakke ned, men den kryssar høge fjell mellom kysten og franskevegen. Og i fjella kan det vere langt mellom overnattingsstadar. Så sjølv om den er mellom dei vakraste med flotte utsyn, så.. ?
Så er det den portugisiske vegen. Frå Porto. Lenger sør mot Lisboa skal den vere slitsom, vert det sagt. 240 km . Det er overkomeleg. Omlag 10-11 dagar med vandring.
Vegen til verdsens ende - Finisterre -  tek 3-4 dagar å gå, medan  Camino Ingles mot nordspissen av Spania er på 110 km. Det er til Ferrol, og vil ta 5 dagar. Ei kortare engelskveg til A Coroña krev to dagar mindre vandring.
Men så har eg gått to gonger over Pyreneane utan å sjå anna enn skodde.Det burde eg vel rette opp. Og då er det to ruter. Den vi har gått frå St.Jean de Pied de Port til Roncevalles er over fjella i vest. I tillegg er der ein veg over fjella lenger aust. Camino Aragones. Den er på 60 km på fransk side opp til passhøgda, og så 170 km fram til franskevegen på spansk side.
 Og så er der komen til ein ny camino, Frå Burgos og sørover til Covarrubias der prinsesse Kristina er gravlagd. Kor lang den er veit eg ikkje, men den lokkar.
Så her er det berre å velje. Noko må eg sette strek over, det er heilt sikkert. Elles får eg ikkje gjer anna enn å gå resten av livet, og det har eg ikkje tenkt å gjer.
Ei røyst med i valget vil nok mi kjære og ha. Noko som er sjølvsagt. Kanskje ho set strek over alle mine draumar om meir vandring?
Eg har ikkje spurt enno.

GÅ! - sa Kirkegaard

Ute er det ein solrik vinterdag. Sjølv nyt eg den gjennom vindauga. Har vore litt krimsjuk over ei veke no, og då lokkar ikkje den kalde, men vakre, dagen ute meg. I staden vert det kos med det siste skotet på familietreet, ei lita jente på vel eit år.
Og litt drøyming om nye vandringar i eit varmare landskap.

Kva tid skal de ut å gå att?
Slik er det mange som har spurt meg dei siste månadane. Og eg har ikkje hatt noko klart svar. For det er eit par ting som først må finne sitt svar.
Det første er å finne plass til det på kalendaren. Uforutsette ting har dukka opp som krev sin plass på mi kjære og min sin vekeplan. Men det kan sjå ut for at det i juni, eller i månadskiftet juli/august, eller seinhaustes oktober/november kan verte ledig rom på kalendaren for eit par veker. Så då vi får sjå kva som kan kome til å dukke opp.

Det andre er kva camino vi i såfall skal gå. For Camino Frances gjekk vi ferdig i fjor haust. Og om der endå er mange ting eg gjerne skulle sett etter den vegen. Ting vi gjekk forbi. Anten fordi vi ikkje gav oss tid til å oppsøkje det, eller fordi vi ikkje visste om det, så er det vel heller tvilsamt om eg kjem til å gå den samanhengande fleire gonger.

Men der er andre vandringsvegar til Santiago de Compostela. Mange vegar, både kortare og lengre.

Det er berre å kaste eit blikk på dette kartet, så ser ein det. Men dei lange som Camino Norte, ut mot Biskayabukta, eller Via de la Plata, også kalla sølvruta, frå Sevilla i syd, er ikkje gjort på eit vandringsår for meg. Sjølv om eg godt kunne tenkje meg å gå dei begge, så må eg erkjenne at eg går nok litt for seint. ( Men som han sa ein tyske ungdom då han vart spurd kvifor han hadde så korte dagsetappar. Då svara han: Det er min camino.) Difor  bør det nok heller verte ei av dei kortare vegane, for dei er der dei og. Om det skulle felle på plass med ei vandring i løpet av året.

 

Snart no

Snart no, så er vi fire vandrarane igjen undervegs mot Santiago de Compostela. På den siste etappen mot målet.

Eg har ofte fått spørsmålet desse åra om korleis det opplevast å gå Jakobsvegen. Og om kva det har gjort med meg og trua mi.

Det er berre å vedgå. Eg har ikkje fått ei einaste stor åndeleg oppleving. Derimot kan eg vere samd med den franske pilegrimen som samanfatta vandringa si slik: manger, marcher, laver, manger, dormir, manger, marcher.

Det er på godt norsk; ete, gå, vaske, ete, sove, ete, gå...

Det høyrest slitsomt og einsformig ut, men likevel har dette einsformige perler gøymt i seg som gjer at eg drøymer meg attende til vegen lenge etter at vandring er over.



 I 2010 gjekk vi frå Pamplona og nokre mil forbi Burgos. For meg var det ei slitsom og smertefull vandring det året. Hausten før hadde eg vore gjennom eit inngrep i hjartet, og eg har seinare fått vite at det var ettervirkningar frå det inngrepet som førde til smertane mine. Men trass i det, har eg mange gode minne også frå vandringa det året.

På veg inn til Najera kom vi forbi ein høg betongvegg som skjerma ein fabrikk. På elementa i veggen stod det skrivne nokre vers. Først på spansk, og så ei tysk omsetting. Eg tok bilete av dei tyske orda.

Og her ein dag fann eg ei norsk omsetting av versa på verdsveven.

Det er ikkje få pilegrimar som har sett desse versa som var skrivne av ein spanjol, Eugenio Garibay Baños for 20-30 år sidan.

Her er dei i Sven Aasmundtveit si omsetting.

Støv, gjørme, sol og regn,

det er Caminoen til Santiago.

Tusenvis av pilegrimer

og mer enn tusen år.

Pilegrim, hvem kaller deg?

Hvilken skjult kraft drar deg?

Ikke stjernehimmelen

eller de store katedralene.

Det er ikke Navarras mot

eller vinen fra Riocha.

Ikke sjømaten fra Galicia

eller Castillas sletter.

Pilegrim, hvem kaller deg?

Hvilken skjult kraft drar deg?

Det er ikke menneskene langs Caminoen

eller landsbylivets sjarm.

Det er ikke historien og kulturen,

det er ikke hanen i La Calzada

eller palasset til Gaudi,

eller borgen i Ponferrada.

Jeg går forbi det hele,

og gleder meg over å se det,

men stemmen som kaller meg

rører ved noe dypere i meg.

Den kraften som driver meg,

den kraften som drar meg,

kan jeg ikke forklare.

Bare Han som er over oss,

kjenner den.

Ei pilegrimsbøn

Det er torsdag morgon og Olsokdag.
I dag skal minnedagen for kongen Olav Haraldson som vart til Heilag Olav feirast i Nidarosdomen, også av dei pilegrimane som har vandra over Dovrefjell for vere tilstades der.
Mi kjære og eg, skal feira Olsok på Brudevolltunet. Ho med rjomegraut og gudsteneste, Eg står over grauten, og er nøgd med gudstenesta.
Dagen er grå med skodde i toppane. Vonar regnet held seg borte frå bygda.

Sidan Olsok er, og i gamal tid var, også ein pilegrimsdag, så skriv eg i dag ned ei gamal pilegrimsbøn. Den får gjelde også for vandringa til Heilag Olav si grav, sjølv om den opphaveleg er for vandringa mot ei anna grav, Heilag Jakob si.

Eg høyrde den beden første gong ved pilegrimsmessa i Le Puy en Valey, seinare i Conques, Cahor og Lectour.
Den er ein fast lekk i pilegrimsmessene langs vegen mot Jakob si grav, så sjølv om eg ikkje har skjøna dei franske orda, så har den vore der også for meg.
Her ein dag fann eg den på verdsveven i engelsk språkdrakt, og her kjem bøna med mi omsetting.



Ei pilegrimsbøn frå det 12.århundre (Codex Calixtinus)

Herre. Du kalla din tenar Abraham ut frå Ur i Kaldea, og var hans vern under alle hans vandringar.
Du leidde ditt folk hebrarane, då dei kryssa øydemarka.
Vern desse dine born, som av kjærleik til ditt Namn, vandrar som pilegrimar til Compostela.
Ver deira fylgje på vegen, lei dei på rett veg når vegar kryssar kvarandre.
Ver deira styrke når kreftene minkar, deira forsvar i farer, deira vern på vegen og deira skugge på varme dagar.
Ver deira lys i mørket og deira trøyst i motløyse.
Hjelp dei å vere uthaldande på deira veg mot målet dei har sett seg, så dei gjennom di rettleiing kan kome trygt fram.
Og at dei då, rikare på nåde og styrke frå deg, kan vende attende til sine heimar, fylte av sann og varig glede.

Over de syngende øde moer

Over de syngende øde moer
Stien -

Stor
må ensomheten bli
og stille som himmelrendene
før alle føtter i skogen
slår inn på samme sti
over de syngende øde moer.

skriv Hans Børli.

Han var skogen sin diktar, og eg er ikkje skogen sin mann.
Det er i fjellet og ved fjorden eg er heime.
Likevel er det noko ved denne skogen og dei aude skogsmoane si stemme som rører ved meg.
Som dette vesle verset som samlar så mykje visdom i seg.
Der tankane kan finne stiar i så mange retningar.
Men i dag vart det stien tankane feste seg i.

Og sidan denne karen vandrar lite i skogen, så får biletet før vere frå det aude, syngande, fjellet, der den gamle kongsvegen buktar seg fram over Filefjell.
Stien som ligg der og byd seg fram.
Kom og gå meg.

Kva er det med stien som dreg meg til å gå?
Det finst då enklare, lettare måtar å kome seg fram på.
Uten svette. Utan gnagsår, utan å verte trøytt og sliten.
Likevel lokkar stien.

Nokre stiar ligg der mest ubrukte og sier: Bruk augene, sansane, så finn du meg. Om det no er få som går meg, så ligg eg her og ventar på deg.
Andre er slitne av føter i mengder, og ropar etter kvile og ro.
Spar meg. Finn ein annan sti å gå.
Eg er ikkje sti lenger. Eg er eit ope sår.
Eg treng kvile og rekonvalesens.

Stiane ligg der og ventar på oss.
Anten det er i det aude fjell, eller over dei øde syngende moer.
Eller den stien eg /vi har vandra langt i sør.
Gjennom eit framandt landskap.
Stiar skapt langt attende i tida av nokre som ville gå til ein heilag mann si grav.
Stiar skapt av menneske og dyr som vandra i kvarandre sine spor.

Gamal veg

I gamle dagar, før kvar krok i alle heimar vart avdekt av det elektriske flaumlyset, var det ei tid som vart kalla skumringstimen.
Eg er glad i den stunda mellom dagen og natta, stunda då det skymest i stova. Men desverre har eg lett for å la TV'en erobre den.
Derfor tek eg mi skumringsstund oftast om morgonen, når mørkret må vike for dagen som kjem.
Sidan mi kjære, i motsetning til meg, har si beste stund om kvelden, får eg ofte morgonstunda for meg sjølv.

Kva er det som fasinerar med denne stunda då dagen vaknar?
Når eg sit i mi mørke stove og ser kor morgonen gryr over bygda?
Eg trur det har med freden å gjer.
Med at tankane får reise fritt utan dagen sine krav.
Det er ei stund for refleksjon, men og ei stund då minna får rom.

Og i dag dukka minnet om ein veg opp.
Vindhellavegen i Lærdal.
Vi gjekk der ein haustdag, eldste bror min og eg.
På veg frå fjellet, nedover dalen mot fjorden.
Bratte lier over elva i dalbotnen, og for å kome fram med hest og kjerre, vart det i si tid bygd ein veg over ein ås i dalsida.
På vestsida av åsen opna det seg eit dalsøkk ned mot elva igjen, og her låg den, meisterstykket av ein veg.
Bygd i 1793 med 1:4-25%-stigning, men ombygd i 1843, no med 1:5-20%-stigning, og med heilt opp til 12m høge murar.
Og dette bratte vegstykket var ferdavegen heilt til det vart sprengt ny veg langs elva i 1872.
Eg minnest undringa og tankane som fann meg, medan vi vandra nedover den no grasgrodde, gamle, vegen.
Innanfor stabbesteinane som skulle verne oss mot stupet.



Slitte hjulspor.
Grønn midtrabatt
Stabbesteiner
mot bratte lia.
Historiefortelling.
Jeg vandrer
og tenker mitt.
E.A.