Villgås

Er det ein lyd eg i all framtid vil knyte til dei tre vandringane i Frankrike, så er det lyden av duer.
Det må vere eit land som er svært glade i den fuglen.
Det flaug duer forbi, og det kurra duer heile døgnet.
Vi såg dueslag i mest alle hagar. Sjølv langt inne i skogholt var det laga dueslag høgt oppe i trea, med skilt på bakken der det stod; uroa ikkje duene under hekking.


Til ein annan fugl.
Villgåsa.
Den møtte vi på Iona.
På ei fane, og som eit merke.
Seinare har eg sett at i gamal keltisk kristentru, og i den nyvitaliserte, var villgåsa eit symbol for Den Heilage Ande. Ikkje dua slik eg har vore vand med å ha som eit bilete på den.
Kvifor dei valde gåsa har eg ikkje funne ut.
Var det kanskje fordi den var tilstades hos dei, medan dua ikkje var?

Eg las ein interessant tanke hos Ray Simpson, leiar av Aidan og Hilda-kommuniteten, (Eit økumenisk og verdsvidt fellesskap, grunna på keltiske trustankar, med base på Lindisfarne) som peikar på eit særdrag hos villgåsa når dei flyg i flokk. Då flyg dei i formasjon som ei pil.
"Når kristne prøver å flyge åleine - eller leve i åtskilde kyrkjesamfunn - misser vi krafta. Men når vi let Den Heilaga Ande føre oss saman, gir det kraft".

Dua flyg og i flokk, men mykje meir spreidd enn gåsa.
Kanskje kan villgåsa lære oss at sjølv om vi er i ulike kyrkjer, så treng vi å stå saman i eit nært fellesskap med kvarandre, og la oss leie av "leiargåsa", Den Heilage Ande.
Og at åleine vert vi svake og kraftlause. Vi kan verte som tamgåsa som har misst evna til å flyge.

Antonmesse

Primstaven har den 17.januar ein kross som merke for Antonmesse.
I dag skulle eg derfor hatt bilete av soloppgongen over øydemarka mellom Nilen og Raudehavet i Egypt. Det har eg ikkje, derfor vert det raudfarga morgonskyer over fjella langs Langfjorden i Romsdal.

På pilegrimsturen til Skotland i 2002, kom vi første dag til regionen Dumfries og Galloway i sydvest Skotland. Rett før byen Dumfries ligg der ute ved kysten ei lita kyrkje i Ruthwell. Den er delvis bygd for å gi rom for ein gamal angel-saksisk steinkross.
Den kyrkja vart første stogg på vår pilegrimsferd i spora etter dei gamle keltiske heilagmenn og kvinner.


Dei angel-saksiske steinkrossa er nokså like dei frå keltisk område, og er frå om lag same tidsperiode, 500-1000.e.Kr. Men dei angel-saksiske manglar dei keltiske sin ring om krossarmane. Slik krossane på Ørsta kyrkje viser.

I Ruthwellkyrkja er det inne i koret gitt plass for ein slik kross. Den er dekorert med bilete frå Jesu liv, og runeinskrifter med sitat frå eit diktverk om Kristus på krossen. ”The dream of the rood”, truleg av St.Hilda eller St.Caedmon, begge frå Whitby i Northumbria.

Kva har denne steinkrossen med Antonmessa å gjer?
Anton er ei fornorsking av Anthonius, og han var ein koptisk kristen som levde om lag samstundes med, og var ein god ven av Athanasius på 300-talet.
Anthonius er rekna som grunnleggaren av det første klosteret i Egypt si øydemark.

Ein dag vandra han avgarde for å vitje ein annan av øydemarka sine einebuarar, Paulus av Theben. Og medan han var der, kom ein ramn til dei med eit brød i nebbet.
Dette brødet delte dei mellom seg i eit nattverdsmåltid.
Og 400 år seinare vert biletet av dette måltidet, hogge inn i Ruthwell-steinen, som eit av motiva på nordsida av den.


Der er sterke teikn som viser samband mellom Egypt og dei keltiske områda i vest, og Anthonius og ørkenfedrene i Egypt vart inspiratorar til dei keltiske einebuarane som drog ut i si øydemark. Avsidesliggande øyar og skogar var deira ørken, og dei la ut på havet i båtar utan segl og årar, og let vind og straum føre dei til ukjende strender.

Gud viste menn og kvinner i vest vegen, og slik kom dei og til våre kystar. Selja, Kinn og Moster har minne om dei, og langs kysten kan vi enno finne mange gamle steinkrossar som viser sambandet vårt vest over havet.

Britemesse

I går, 11.januar, var det Britemesse.
Dagen har mange namn etter kva område av landet ein er i. Årsaka ligg i at Brite er ei fornorsking av eit namn som lydde framandt for norske øyre.

I 2002 var mine tre medvandrar frå Via Podiensis, og eg, på pilegrimsferd til gamalt norsk land i vest, til det som for lenge sidan vart kalla Sudrøyane. I dag er det Hebridane, på vestkysten av Skotland.
Vi reiste i far til Torbjørg, Nils Eide, sine spor frå 50-talet til ei lita øy der vest.

Vi fylgde ein Bibelselskaps tur med Harald Olsen som guide, til den vesle øya Iona og det gamle klosteret der. Det er no senter for ein komunitet, bygd på gamle keltiske trusverdiar. Øya høyrer til Indre Hebridane.

Til den øya kom St. Columba på 600-talet, etter å ha vorte landsforvist frå Irland. På Iona bygde han eit samfunn av keltiske einebuarmunkar.
Eit par hundre år seinare kom våre landsmenn og herja kysten og øyane, og la området under norsk herredøme.

Den keltiske kyrkjetradisjonen vart seinare tvinga inn i romersk/katolsk kyrkjetradisjon, men den keltiske trusverda overlevde gjennom hundreåra, på vestkysten av Skotland.
Og på 1800-talet vart den gjenoppdaga. Og bøner og vers frå denne trusverda vart samla inn ved ein skotte med namnet Carmichel, og han gav så ut samlinga Carmina Gadelica.

Eg kjøpte denne samlinga av gamle bøner og vers, og der fann eg Brite ofte nemnd. Men då under hennar keltiske namn, Brigid. Vert også skrive som Bride.

Ho gjekk i den keltiske tradisjon inn i ein funksjon som kan falle saman med Maria, men då som Jesu fostermor. Men ho er og nemnd som den gaeliske Maria. Mary of the Gaol.
Ho levde på 400-talet, og hennar foreldre var ein irsk, heidensk, høvding, og ei kristen, pictisk, slave som var døypt av St. Patric.
Brigid grunnla det første nonneklosteret i Irland.
Saman med Patric og Columba er ho Irland skytshelgenar.
Men legendene om henne tek nok også opp i seg gamle, førkristne, druidetradisjonar.

Men at ho også hadde og ein status her i landet, det viser dagen på primstaven. Britemesse.
Hennar merke er ein kross, voven av halm.