Rødven kyrkje

Møre og Romsdal har 3 stavkyrkjer, av dei har Nordmøre 2 og Romsdal 1.  Og den eine er Rødven stavkyrkje. Der var vore to tidlegare kyrkjer før den som no står på kyrkjestaden ved Rødvenfjorden. Ei frå omlag1100-talet og ei frå omlag1200-talet, som så vart vølt og utvida omlag år 1600. Og i 1907 kom der ei ny kyrkje, og den gamle gjekk ut av bruk for kyrkjelyden.

Og no i slutten av juli fekk eg gleda av å vitje den siste av fylket sine tre stavkyrkjer. Grip og Kvernes hadde eg gleda av å vitje i fjor sommar.

Innvendig er kyrkja prega av at ho har vore ei luthersk kyrkje soknekyrkje sidan reformasjonen vart innført i landet av den danske kongemakta på byrjinga av 1600-talet. Der er lite att av hundreåra som katolsk kyrkje, men svært interesant å kome inn i den og oppleve korleis det var i dei gamle kyrkjene.  Små, mørke og lavt under taket. Og kjenne på det omskiftet det måtte vere for kyrkjelydane å få kome inn i dei nye,  lyse og høgreiste kyrkjene som kom utover bygdene på 1800-talet.

Det skal vere bra å gå.

Eg har aldri brukt å gje meg nyttårsforsett, for eg har visst at eg kom til å bryte dei etter kort tid.

Men no når våren og varmen kom så har eg byrja på eit nytt , og vonleg, godt forsett. Å gå minst 5000 steg kvar dag. Eller kanskje det er best å sei, nesten kvar dag. Eg eg ikkje trygg på balansen min, og difor har eg fått meg eit armbandsur som skal varsle ut om eg  ramlar og vert liggande. Men uret vil gjerne ha meg til å gå desse antal steg, eller meir, kvar dag. Eg var ein tur til mi dotter i Kaupanger for nokre dagar sidan, og då drog ho meg med ut å gå kvar dag. Endå så varmt vær det var. Då var det mellom anna langs stranda av Kaupangerbukta at turane gjekk.

Denne helga var eg med mi dotter på  Nesjestranda, og ho drog meg med ut å gå. I dag vart det vel 6000 steg, fram og attende, heilt ut vestlegaste neset på Nesjelandet der Romsdalsfjorden opnar seg ut vestover mellom Sekken og Bolsøya. Heilt ut mot nordøyane langt der ute i vest.

Og i aust, bak Sekken og Nesjelandet, vert Langfjorden omkransar av sine fjell.

Og i nord, bak  Karlsøya og Bolsøybrua ligg Fannefjorden med Moldefjell over.

Og i dag låg vakre Romsdal bada i sol.

Tresfjord kyrkje

Sist fredag var eg i ei kyrkje eg tidlegare ofte køyrde forbi på veg til ferga på Åfarnes som skulle ta oss over Langfjorden lenger aust i Romsdalsfjorden. Eg har lenge hadde lyst til sjå inn i den, men det har ikkje lukkast før no. Desverre var det ei gravferd som førde meg inn i den.

Tresfjord kyrkje ligg inst i Tresfjorden, heilt nede ved fjorden på Sylte. Difor er den og kalla Sylte kyrkje.

Denne kyrkja vart innvigd i 1828 då vi var i union med Sverike, derfor er det Karl Johan sitt emblem som står over kordøra. Kyrkja har vore plaga av at grunnen over tida har svikta under murane mot fjorden, men no har ho fått nye murar så ho står trygt igen

Kyrkja er rikt dekorert på både veggar, tak og preikestol, og skiljet mellom skip og kor er delt med vegg av dreia spiler, og med ei frise av bilete oppe mot taket.

Innanfor veggen er det alteret som dominerar.

I kyrkja finn ein eit, av berre to antemensal, alterfrontar, frå middelalderen, som enno er å sjå i våre kyrkjer.

Ei spanande kyrkje å sjå inn i, som eg nok må vitje igjen, då  med høve til å nyte den endå ein gong, så rik den er på gamal kyrkjekunst.

Fjerne fjell

Ein sommar er over. No skriv vi september. Langt borte, på andre sida av den skogkledde åsen på Sekken ser eg nakne fjell. Det er fjella over Vågstranda syd om fjorden.

Det har nok ikkje vore den mest  nedbørsrike sommaren, og kanskje og litt i kjølegaste laget. Eg kunne nok tenkt meg i snitt nokre grader varmare, men ein får ta det ein får når ein har busett seg her aust om Stad. Me har i alle fall slept unna dei store vassmengdene som dalstrøka aust om fjella fekk denne sommaren.

Det ligg mørke skyer over fjella i sør i dag, det er regn i lufta.  

Det er ikkje mange snøflekkane att i toppane trass i ein litt kjøleg sommar, men snart vil dei nok få det første kvite sløret av snø på seg. Eit slør som fortel om at no er hausten komen, og eit varsel om at ein komande vinter er på veg. Måtte den dryge lenge enno før bygdene nede ved fjorden er dekte av vinteren si kvite dyne.

Bjørnsonstien

Eg vakna tidleg denne morgonen. Sola hadde byrja å kaste sine strålar over kyrne som hadde lægra nede på beitet ved  fjorden, der ein kunne sjå ein svak austavind lage små krusingar på vatnet. Det teikna til å verte ein varm og solrik dag i Romsdalens skjønne egne. Og eldste dottera mi hadde lagt turplanen for dagen.

Når eg er i Sogn så er det mi yngste dotter som har opplegget, men her er det ofte Stikk Ut turar som er aktuelle turmål. Helst turar som går i nokonlunde lett lende. Slik og i dag. Då gjekk turen til gamle Nesset kommune og til Nesset prestegard  ved innløpet til Eresfjorden.

Tett ved prestegarden byrjar Bjørnsonstien i lia inn mot Bugge. Det er ein gamal kjerreveg, lett å gå gjennom furu og lauvtreskog.

Ved enden av stien opna skogen seg og vi fekk eit vakkert utsyn inn over fjorden og fjella. Det dukka og opp ein lokal som kunne utdjupe kunnskapen om kva si såg. Med dei høge toppane over Eikesdalsvatnet og Vistdalsheia.

Men sidan vi var i området måtte vi og ta ein snartur inn om prestegarden der Bjørnstjerne Bjørnson vaks opp. Den er no opna etter restaurering, men vi var ikkje inn då det var ei tid å vente før omvisning, så det får vere til ein annan gong. 

No vart det berre ein rusletur mellom dei ulike
husa, før vi vende nasa utover Langfjorden att

I 1756 gjekk der eit steinskred vest om Tjelle som tok mange liv og gjorde stor skade, den sokalla Tjellefonna. Eg hadde lest om det, men har trudd at skredet gjekk på andre sida av fjorden. Så då kravde eg ein pitstopp av bilføraren så eg kunne få eit bilete av minnesteinen.

På Molde er det fotballkamp seinare idag, det er ikkje noko for meg. I staden vender eg nasa sørover att med ferge over fjorden, så over Ørskogfjellet til ei ny ferge frå Solevågen over til Vartdalsbygdene og heim ut på kvelden. Ei fin og solrik helg på Nesje er over.

Sommar

Så er vi komne over på den andre halvdelen av året. I dag er det Jonsokdagen, og  frå no av vert dagane litt kortare for kvar dag som går, men enno er det høgsommar. Og i det ligg vona om mange varme og solrike dagar både i juli og august, og vonleg og inn i haustmånaden september.

Sjølv er eg i utlegd til fagre Romsdal denne jonsokhelga, og det fagre utsynet mot Romsdalsfjella bak Sekken og Veøya kan eg  ikkje klage på.Og når vinden er mild og sola varmar meg  så klagar eg ikkje. 

Måtte det vare, men det er vel litt for mykje forlangt når vi bur vest. Det kjem nok dagar denne somaren og der regnelingane står i kø inn mot Stadt. Så får vi nyte i takksemd dei varme soldagane vi får.

Ukjende stiar.

Døtrene mine er flinke på å drage meg med ut å gå. Heime er landskapet kjent, men både i Sogn og i Romsdalen er det ofte i ukjent lende. Og sidan eg no er Møre og Romsdal fylke sitt midt fogderi, så fekk eg meg ein tur ut i det ytre av Fræna, og det indre av Aukra. Det var ein Stikk Ut post ved Hundediket som var målet. Første delen av vegen gjekk vi på vegen opp til Lauvåsgardane. Den var bratt eit stykke så eg fekk rett kjenne på lungekapasiteten min, men så svinga stien vidare oppover i skogen mellom store furuer, den vart flatare etter kvart til vi var framme ved vatnet som var dekt av vassliljer. No desverre avblomstra.

Vel nede i Jendembygda att heldt vi fram nordover mot Aureosen og Vågsøy kyrkje. Underveg kunne vi sjå utover Gossen og havet utanfor. 

Ein sving nedom Vågsøya og kyrkja der tok vi og før  Malmefjorden og så vidare gjennom Tustentunnelen og heim.

Vidt utsyn.

Etter ein morgon med skodda langt ned i fjella er det no høg og blå himmel her eg sit og nyt det vide utsynet over fjord og fjell her ved ein av  Romsdal sine fjordarmar.

Til venstre for meg går Langfjorden innover mot Eidsvåg, med Herjefjell og Mittetfjell over, og med Vistdalsfjell bak, og med toppar som er rundare i forma enn på sydsida av Romsdalsfjorden. Lengst inne stikk Skjorta i Eresfjorden opp, vel 1700 meter høg.

Under Torvløysa ser eg fergestaden Åfarnes, og til høgre for den går Rødvenfjorden sydover. Det var her inne, på sydsida av skaret mot Isfjorden at skotteren til Sinclar gjekk i land for å byrje på ferda mot si endelykt ved Kringen. Bak skaret opnar utsynet seg mot Innfjordfjell og Isterdalsfjell med Trolltindane gøymt i skodda.

l

Fjella vestover frå skaret er vestsida av Rødvendalen med Oksen som det høgste. Lenger bak, på sydsida av fjorden ser vi Måndalsfjell og Blåstolen på Vågstranda med austenden av Sekken nærast meg.

Men over fjorden, nærast meg, ligg Veøya og den mindre Hangholmen.

På Veøya låg før Svartedauden ein middelalderby, seinare er det berre den gamle fylkeskyrkja for Romsdal og prestebustaden som er der, prestebustaden som seinare vart bustad for Coucheron Aamodt då han kjøpte øya. Rundt 1.verdskrigen erklærte han krig med Tyskland, og han rekna seg som rett arving til den norske kruna. Kvar Hangholmen har sitt namn frå er vel rimeleg å skjøne. Veøy sitt namn kjem frå eit norrønt ord "ve" som tyder heilag , truleg har der vore eit gudehov der i førkristen tid.

Mikkelsmess

St. Michael høyrde ikkje med til min barnelærdom.
Han og mange andre forsvann ut i det grå skuggelandet då den dansk/norske kongen gjorde ei helgedagsreform i 1770.
Men i dei siste tiåra har han igjen dukka opp i gudstenestefeiringa, gjerne knytt til hausttakkefesten. Men hans dag er idag.

St. Michal er ein erkeengel, og nest Jesus i rang. Han er den engelen som leier det endelege slaget i himmelen mot Satan og hans englehær. Slik vi finn det omtale i Johannes Åpenberring 12.kap. Ein kamp som endar med at Satan og hans hær vert kasta ut av himmelen og ned på jorda.
Han er og sentral i den mektige slagscena i Draumkvedet. Der Grutte Gråskjegg kjem ridande frå nord på ein svart hest, medan sankte sæle Mikkel kjem frå sør på ein kvit hest.

Han er og skildra med ein lang lur i handa, og med den bles han sjelene til doms.
Og i domen veg han sjelene og deira gjerningar på skålvekt.
"Det var sankte såle-Mikkjel han vog i skålevekt,
så vog han alle synde-såline hen til Jessum Krist:"

Der vi byrja vår vandring mot Santiago de Compostela, i Le Puy-en-Velay i Frankrike, ligg der ei kyrkje oppe på restane av ein gamal vulkan. Det er ei St.Michael-kyrkje. Og som vi ser på biletet er det hoggen ut ein veg opp til toppen av søyla som kyrkja står på.

Idag fekk vi fagert haustvær, med skiftande skydekke og over 20 plussgrader.
Og då høver det med vakkert haustbilete frå mi kjære sine heimtrakter i Romsdal.