Nokre ord om Gud

Ei vandring kan gå føre seg på mange måtar. Ikkje berre ved å gå på føtene, men og ved å vandre i synsmåtar, tankar og utvikling som menneske. Når eg ser attende på livet mitt, så ser eg at den vegen eg har vandra i livet mitt, har endra meg og mine tankar om dei store tinga i livet. Og eg har vorte mindre fastlåst enn eg var i yngre år om korleis eg tenkjer som Kristustruande, og om kven Gud er, og kva bilete eg har av "Han". Mine tankar i dag om det er at eg ser, og skjønar, berre små bitar av det store bilete som Bibelen gir oss av Gud, Kristus og forsoninga. Og det eg ikkje fattar, det overlet eg til trua, og tiltrua til Guds handlingar i meg og gjennom meg.  Men for å ha noko handfast å halde meg til i mitt liv, har eg Kristus, Messias, som gir meg eit bilete av kven Gud er. Det som sette denne tankevandringa i gong i meg var på mange måtar mine vitjingar i Israel .

I avisa Vårt Land har det siste tida vore fleire innlegg om synet på Bibelen, der kunnskap og erfaring vert sett opp mot kvarandre. Det undrar meg at der ikkje finst ein tredje veg inn i dette viktige spørsmålet. Ein slik veg kjem i alle fall lite fram i alle innlegga, anten det er frå dei med eit "konservativt, låst" bibelsyn, eller dei som let bibelsynet sitt verte påvirka og endra av tida sine tankar. Det same ser eg når eg les debattar mellom truande og ikkje truande. Dei er kvar på sin stad fastlåste i sitt syn, og evnar ikkje, eller vil ikkje, opne for at det går å tenke nye tankar.
I dagens Vårt Land står der eit lesverdig intervju med Israrels ambassadør hjå oss, og han hadde nokre tankar inn i dette spørsmålet om kven Gud er.
Eg saksar litt av det:
På hebraisk er ordet for himmelen "shamaim". Det er fleirtal av "sham", som tyder "der". Himmelen tyder altså "der, der, der.", altså overalt. Når vi sier at Gud er i himmelen, da mener vi at han er overalt. Vi er alle deler av en stor energi, en stor kontinuitet som er guddommen selv, Du kan se Gud i alt og alle.  Han er alt. Det er ikke noe forbi Gud. Han er uendelig og evig, begreper vi ikke har forutsetninger til å forstå. Den eneste måten å komme nær Gud på, er gjennom å samle små biter av det store bildet ved hjelp av språket. Det er vårt beste verktøy, ingenting er mer hellig enn det. Språket eksisterte før mennesket ble skapt. Det er mye mer enn et komunikasjonsverktøy. Jeg tror at kraften av skapelse er kraften av ordet.

Eg trur eg må ofre nokre tankar på desse orda hans, men det rann meg i hug to setningar frå Bibelen. Den første er opningsordet i Johannesevangeliet. I opphavet var ordet, og Ordet var hjå Gud, og Ordet var Gud. Og det andre er eit ord av Paulus om Gud der Paulus seier at det er i Gud vi lever, rører oss, og er til. Men det kan ikkje vere slik at gud er i alle ting, men heller at alle ting er i Gud. God helg.

Guds namn(6) Guds synlege Eg

                    Guds namn på altertavla i Seljord kyrkje. Denne gongen med volkalteikn,
så her står det Jehova, Og Moses og Aron er og med.

Kan eg sjå Gud anna gjennom Hans gjerningar?

For Moses var Gud ei røyst ut av ein brennande busk i øydemarka, men for Moses og noko meir. For så langt eg kan lese, så er Moses den einaste som har sett Gud åsyn til åsyn.

Elia fekk og sjå Han, men berre attanfrå. Ikkje andlet til andlet.

Jesus reknar eg ikkje med då han var – og er - eit særtilfelle.

For Israelsfolkt var Gud ein som ikkje let seg sjå, uten at dei måtte døy, men som likevel  hadde sitt sete på jord i ei lita gullkledd kiste i tabernakelet og seinare i tempelet.

På Jesus si tid var kista borte, og då den heidne herskaren tvinga seg inn i romet for å sjå den jødiske guden sitt bilete, fann han eit tomt rom.

Han som heiter EG ER, let seg ikkje sjå.

Men så stig han fram, han som er Guds bilete mellom oss.

Han som sa om seg sjølv at ” Eg er Han.”

I same ordskiftet  med dei skriftlærde sa han: Når de får lyft Menneskesonen opp skal de skjøna at EG ER.

Det står ingen stad at Gud synte seg for Jesus, men trong Han det når Gud og Jesus var eit, som Jesus sjølv ordla seg: ”Eg er i Far og Far i meg.”

”Den som ser meg, ser han som sende meg.

Som lys er eg komen til verda, så ingen som trur på meg, skal verte verande i mørkret.

Den som trur på meg, trur ikkje på meg, men på han som sende meg.”

Og før sitt siste måltid med sine vener seier han:

”Eg seier det til dykk no, før det hender, slik at de, når det hender, skal tru at EG ER,” – At Jesus er beraren av dette Guds namn.

Når det hender:

Eg står på andre sida av dette som skulle hende.

At Jesus vart lyft opp tre gonger. På krossen, ut av grava og så attende til det uskapte lyset der Guds bustad er.

Det hende for også eg skal tru at Han som kom, Han som Johannes kallar Ordet, Jesus, er eit med Gud. At Han er Guds synlege bilete på jord.

Kvifor det måtte hende slik, det er langt utanfor mi forståing. Eg kan teologien om det, men eg må nok erkjenne at Guds tankar er langt høgre, og djupare,  enn eg nokon gong klarer å kome i mi enkle tankeverd.

Og takk for det. Eg treng ikkje å forstå, for meg er det nok å ta imot - og å tru Ordet.

I dag er det siste søndagen i dette kyrkjeåret. Den søndagen då tekstene talar om ein siste dag då vi alle igjen skal sjå han, åsyn til åsyn.

Ein dag då Gud nyskaper himmel og jord, og vi skal stå fram for han med heile vårt liv på godt og vondt.

Og denne veka med tankar omkring Guds namn, utløyst av ei gudsteneste der preiketeksta var hendinga ved den brennande busken,  har og nått sin ende.

Guds namn (5) Eg, i Gud?

Guds namn på altertavla i Slidredomen, Valdres

Å leve i Gud  har eg lært er eit ord for å høyre Gud til gjennom tru på Guds frelse ved Jesus Kristus. Og for meg er det ein konkret realitet.

Men kan det og ha eit anna innhald?

Eit innhald knytt til Guds namn?

Gjennom fleire års undring over Guds ord og Guds vesen, er eg kome til det.

Eg har fått ei tru på at Gud er så uendeleg mykje, mykje, meir enn eg nokon gong vil vere i stand til å forstille meg.

Eg tenkjer meg at om eg sette meg i ein liten seglbåt ute på yste øyane, kasta loss og segla mot vest. Heile tida mot vest utan å nokon gong å gå i land. Då ville eg eingong,  år fram i tida, kome attende til stranda der eg eingong segla ut ifrå. (Eller for den del, gjer ei reise til yste grensene av himmelromet og attende.) Gud er alltid endå større.

Og, det er det sentrale i mine tankar, at heile seglasen har vore innanfor Gud.

Desse tankane har eg grunna gjennom orda i Salme 139  der salmisten prøver å røme frå Gud utan å lukkast. Kvar han enn søkjer tilflukt, så er Gud der og. ” Bakfrå og framanfrå omgjev du meg – Det er eit under eg ikkje skjønar, det er så høgt at eg ikkje kan fatte det.”

Det er vel litt av dette Paulus er inne på i si tale til dei atenske menn på Areopagos ,  der han seier at Gud viser kven han er gjennom sine synlege gjerningar, han som alltid ER.

Og så utvida Paulus dette Guds namn til noko som er meir enn eit avgrensa EG ER i tida sitt no.

For Paulus plassera også meg innanfor dette EG ER, innanfor Gud.

Gud er ikkje lenger noko utanfor meg som eg kan stille meg som tilskodar til.

Eg vert innlemma i dette Guds ER med heile meg,  når han seier at Gud ikkje ein Gud langt borte for nokon av oss. 

Og legg til: For i Han, i den Gud som heiter EG ER,  er det vi lever, rører oss og er til i.

Korleis kan eg då meine at Gud er meg likegyldig. At Han er ein Gud som eg kan stille meg på tilskodarplass til.

Somme vil nok sei at dette er panteisme. Men det ser eg ikkje, for panteismen seier at alt er gudar.

Men det Paulus seier er ikkje at alt er gudar, men at alt er i Gud. Og då vert Gud uendeleg stor, utan grenser. Han vert den som fyller alt i alle, som det heiter i ein song.  Og det betyr og at eg, med heile mitt liv, er i Gud.

Og eg spør meg sjølv: Vert det då noko grense for kva Gud er, gjennom Hans namn EG ER? Er ikkje det i tilfelle eg som set dei grensene for Gud?

Guds namn (4) Alfa og Omega

Guds namn frå taket av Tresfjord kyrkje

Eg kjenner meg bunden av tida.

”Gårsdagen er forbi, morgondagen kjenner ein ikkje, men dagen i dag er NO”, heiter det i ei ordspel, ( - eller kanskje var det noko som liknar?)

Det er dette eg kjenner meg bunden av, for gårsdagen er det ikkje meir att av enn minna om det som var, og det kan eg ikkje gjere noko med.

Eg kan ikkje endre på gjerningar eg gjorde, eller let vere å gjere. Heller ikkje kan eg endre på ord som vart sagt, eller som eg ikkje sa.

Gårsdagen står der sementert og bolta fast.

Sjølvsagt kan eg i dag, i denne augneblinken då det heiter NO, prøve å rette opp mine mistak. Men om eg klarer det, vil gjerningane frå gårsdagen likevel stå der i si eiga kraft.

Og morgondagen veit eg lite om. Eg kan ynskje, tenke, drøyme om kva den skal bringe. Men kva den gir, veit eg berre når også den har vorte gårsdag.

Eg er bunden av tida sitt NO.

 

 

Guds namn ”EG ER” fortel meg at Gud ikkje er bunden av tida sine lekkjer, for i Guds æve er det alltid NO.

I Openberringsboka seier Gud:

Eg er Alfa og Omega,  han som er og som var og som kjem, Den Allmektige.

Alfa og Omega er den første og siste bokstaven i det greske alfabetet. Gud er altså både byrjinga og slutten. Han som var og som kjem. Gud kjenner inga grense. Heller ikkje tida si grense.

Men der stod noko meir; han som er. Midtbokstaven som skulle symbolisere NO, manglar.

 

 

Her ville ein jødisk skriftlærd for å synleggjere at Gud både var, er og kjem, nytta tre bokstavar frå det hebraiske alfabetet: Den første, den i midten og den siste bokstaven i sitt alfabet. Alef, mem og tav. Den første, den i midten og den siste. Han som var, er og kjem,

Men samstundes er desse tre bokstavane, grunnbokstavane i ordet ”emet” som tyder sanning.

Gjennom sitt namn, -- der Gud lovar å halde det han har lova, -- viser Gud at Han også er ei personifisering av sanninga med stor S., Han er den Allmektige.

Var det ikkje det synlege biletet av EG ER på jord, Jesus, som sa: EG ER vegen, sanninga og livet.

Han er ein Gud som eg kan legge all min tillit, heile mitt liv i hendene på.

 

 

For meg smeltar desse orda frå Gud;  Eg skal vise meg å være kva eg skal vise meg å være -  saman med Eg er Alfa og Omega,  han som er og som var og som kjem, Den Allmektige, i det namnet som Moses  fekk  høyre; Eg er den eg er, til eit rikt og innhaldsmetta bilete av kven Gud er.

Guds namn (3) Gud er i sine gjerningar

Guds namn på altertavla i Giske kyrkje

Ei tidsperiode hadde eg mange vitjingar av Jehovas Vitner. Kanskje låg årsaka i at eg var open for å samtale med dei. Kanskje dei og vona at eg skulle la meg overbevise om det var dei som hadde den rette trua. Men dei gav meg nok opp til slutt. Det er  lenge sidan sist dei ringde på døra. Men eit minne har eg frå dei. Ein Bibel.  Ein ”Ny verden-oversettelsen av De Hellige Skrifter.”

Eg visste dei hadde fått si eige norske omsetting, og den ville eg gjerne kjøpe. Og ein gong dei kom, hadde dei med eit eksemplar til meg, Gratis. Betale den fekk eg ikkje lov til.
Eg nyttar den ofte for å sjå korleis dei har omsett Ordet, kontra min eigen nynorske Bibel.
Her i 2.Mosebok, 3,14  omset dei dette Guds namn, med nokre fleire ord enn som normalt er.  JEG SKAL VISE MEG Å VÆRE HVA JEG SKAL VISE MEG Å VÆRE.

Eg skreiv sist at Guds namn ”EG ER” for meg er ein beskrivelse av  kven Gud er, meir enn eit eigennamn.
Gjennom Jehovas Vitner si tolking av namnet gjennom: EG SKAL VISE MEG Å VÆRE KVA EG SKAL VISE MEG Å VÆRE vert Guds namn for meg synleg gjennom dei gjerningar Gud gjer.
Gjennom det EG ER -- VISER SEG Å VÆRE.
Og er det ikkje det Bibelen fortel om frå første til siste ord korleis Gud er synleg gjennom sine gjerningar.
Den eine tolkinga kan vere like sann som den andre, for JHVH kan tolkast med begge løysingane.
Og eg tykkjer dei utfylle kvarandre i mi forståing av kven Gud er.

Det er noko tidlaust over Guds namn, for i tillegg til å fortelje noko om Gud, -- som er ein Gud som handlar, -- så fortel det også om ein Gud som alltid er .
Der er aldri - eit var - eller noko som enno ikkje er -- i Gud, --  for i Gud er  det alltid eit no.
Også i det som var  og i det som kjem,--- like mykje som i dette no som vi er i.
Alltid nyskapande.
Og slik Gud seier gjennom Moses til sitt folk Israel: Eg vil vere med deg, alltid. Gud er aldri fråverande, aldri borte.

Guds namn (2). Og namnet er, Gud?

Mynt 1 mark, frå Kongsberg,1644
Tekst: "Rettferdig domar + Guds namn; JHVH"

Det ringde på døra. Utanfor stod eit par menn frå Jehovas Vitner.

Om eg hadde tid til ein liten prat?

Den dagen enda vi opp i ei samtale om Guds namn, og om å halde det heilagt.

Dei hevda at ein alltid skal nytte ”Jehova” når ein tiltalar Gud, og ikkje ”Gud” som eg gjer.

Vi vart ikkje samde innan eg fekk eit par nummer av Vakttårnet og dei forlet meg. Sidan har dei ikkje vore her så ofte. Dei har vel gitt meg opp.

Undrande stod Moses berrføtt framfor ein brennande busk, og høyrde ei røyst som bad han om å vende attende til Egypt for å føre si slekt, hebrearane, ut av landet som hadde vore deira heim i 400 år.

Kven er du som ber meg om dette? spurde han

Eg er dine fedre sin Gud,  Abraham, Isak og Jakobs Gud,  var svaret han fekk.

Men kven var det?

Egypt sine gudar kjende han, visste kva dei ulike heitte, og her i øydemarka hadde han lært å kjenne namna på midjanittane sine gudar.

Kva er namnet ditt?

Kva skal eg svare brørne mine når dei spør kven det er som har sendt meg?

Og røysta svarer han:

EG ER DEN EG ER. ,

EG ER, det er namnet mitt til evig tid. Dette namnet skal de kalle meg med frå slekt til slekt.

Det  skal du svara dei. EG ER har sendt meg.

Gå no!

Så sloknar logane i busken, og røysta tagnar.

Moses stig ned i sandalane sine igjen og går, truleg noko forvirra og uroleg derifrå.

EG ER.

Er det eit namn?

Er det ikkje meir ein beskrivelse av ein tilstand?

Likevel seier Gud at det skal vere Hans namn til evig tid.

Og kanskje, når vi tenkjer etter, så er denne beskrivelsen av ein tilstand, det beste namnet som Gud kan ha.

EG ER.

Det er noko tidlaust over dette namnet som Gud seier skal vere Hans namn til evig tid.

Uansett til kva tidsepoke mennesket er i, så har Gud alltid vore der med sitt EG ER.

Ikkje som ei myte i fjern fortid, eller som noko der framme som eg skaper i mitt eige bilde. Men den Gud som er akkurat NO, og som seier til meg;
- EG ER no, slik eg alltid har vore og alltid vil vere.
Alltid no, og heilt uavhengig av dine tankar om meg menneske.
For EG ER din skapar, livgjevar og oppretthaldar. -
Kan eg då anna enn bøye meg i undring og tilbeding for Han som ER?

Guds namn.(1) Gud i den brennande busken

Prinsen av Egypt, Moses, hadde, etter å ha myrda ein egyptar, rømt aust til øydemarka i midjanittane sitt land.. Her vart prinsen gjetar for sin svigerfar Re´uel sine dyr.

Ein dag, ute i øydemarka, får han sjå eit underleg syn. Ein busk står i logar, men den brenn ikkje ned og sloknar. Logane er der heile tida like sterke og klåre. Undrande går han bort til, og då kjem det ei røyst mot han ut av logane.
”Moses, ta av deg skorne for du står på heilag grunn.”

I motsetnad til mange i vår tid, som anten avskriv Gud som ei gamal myte, eller som skaper seg ein gud i sitt eige bilete, så er eg bergteken av den Gud som stig fram frå Bibelen sine skrifter. Han facsinerar meg. Og då er det Gud slik vår kristne tru teiknar han, eg tenkjer på. Den Gud som er tre i ein, og ein i tre, Faderen, Sonen og Den Heilage Anden.

Med desse orda til Moses entrar Gud scena.
Jau, han hadde vore der før og, i Abraham, Isak og Jakobs tid, men Jakob si ætt hadde no vore 400 år i Egypt, og mellom Egypts gudar. Kor mykje var då att i minnet deira om  ættefedrene sin Gud? Det teier Bibelen om, men heilt gløymd kunne han ikkje ha vore.
For på Moses sitt undrande spørsmål om kven som talar frå logane, er det med  Moses sin far og ættefedrene sine namn Han presenterar seg: ”Eg er din fars Gud, og  Abraham, Isak og Jakobs Gud.”

Moses står i ein trussamanhang. Gud er ikkje berre fortid for 400 år sidan, men han er og faren sin Gud, og med det og Moses sin Gud.
Eg kjenner at det er Gud for meg og.

Eg er og ein lekk i ei lang, lang rekke. Som byrja for 1000år sidan, ja kanskje endå lenger attende, sidan vi ikkje veit når folket her vest tok imot kristentrua. Men frå den dagen mine forfedre tok imot trua og let seg døype til Kvitekrist, har Gud vore mine fedre sin Gud. Slik Han og var mine foreldre sin Gud, og gjennom det og vart min Gud.